Leraar24.nl

De belangrijke thema's voor de komende jaren voor het biologieonderwijs zijn volgens SLO:

• inrichting van SE, didactiek en toetsing
• vernieuwing van het biologieonderwijs volgens de concept-contextbenadering
• samenhang tussen de vakken natuurkunde, scheikunde, ANW, wiskunde, NLT, informatica en (fysische) geografie
• het bètalab en onderzoeken & ontwerpen
• doorlopende leerlijnen van onderbouw naar bovenbouw
• talentontwikkeling
• hoogbegaafden, de olympiades
• ontwikkelen van leermiddelen

Didactiek en toetsen

Een woordweb of mindmap is een goed didactisch middel om een serie lessen met elkaar te verbinden. Ook kun je als leraar een mindmap maken om de leerlingen overzicht en structuur te bieden. Daarbij is het een middel voor leerlingen om hun voorkennis te activeren. Bekijk voor meer informatie het dossier mindmappen.

Een belangrijk onderdeel van de les is het voorkomen van misconcepten. Er bestaan nog veel misconcepten bijvoorbeeld over evolutie en het broeikaseffect. In studio24 vertelt Kerst Boersma, hoogleraar didactiek van de biologie, hoe je misconcepten over evolutie kunt herkennen en hoe je de evolutietheorie vervolgens goed uitlegt.

Toetsen kan door repetities en overhoringen, maar ook door middel van het presenteren van het profielwerkstuk. Ook een practicum of veldwerk kan worden getoetst.

Concept-contextbenadering

Uitgangspunt in de concept-contextbenadering is dat onderwijs wordt aangeboden dat voor kinderen betekenis heeft. Dat betekent dat het aanbod:

• gebruikt moet kunnen worden in contexten waar kinderen aan deelnemen, zich op oriënteren of via actuele gebeurtenissen mee te maken krijgen, en die daardoor voor hen betekenisvol zijn.
• moet gaan over dingen die kinderen willen weten of doen, bijvoorbeeld omdat het een antwoord is op een vraag die ze zelf hebben gesteld of als eigen hebben aanvaard.
• moet gaan over dingen die aansluiten op hun niveau van ontwikkeling en die daaraan nieuwe elementen toevoegen (zone van de naaste ontwikkeling).

Practica, veldwerk en excursie

Om het thema het bètalab en onderzoeken & ontwerpen vorm te geven, kan een biologieleraar practica inzetten in de klas. Een practicum heeft volgens Ed van den Berg drie leerdoelen, namelijk het opdoen van:

• kennis van instrumenten;
• kennis van begrippen;
• en onderzoeksvaardigheden.

Het is belangrijk om deze leerdoelen goed gescheiden te houden en het practicum hier op in te richten. In studio24 wordt hier dieper op ingegaan.

Er bestaat ook de mogelijkheid om een gastpracticum, mobiel practicum of een gastles in te zetten. Een mobiel practicum wordt verzorgd door studenten van een universiteit en heeft als voordeel dat leerlingen in aanraking komen met nieuwe instrumenten en onderzoeksmethodes. 
In een gastles kan een deskundige worden uitgenodigd, bijvoorbeeld een wetenschapper van de universiteit. Leerlingen maken zo kennis met het doen van academisch onderzoek. Dit zorgt voor verdieping van de les en daarnaast krijgen de leerlingen een beeld van de universiteit en de studie biologie.

Ook buiten de school kan gewerkt worden aan onderzoeken & ontwerpen. Zo kunt u veldwerk organiseren. Het voordeel van veldwerk is dat leerlingen praktisch onderzoek leren doen en even in de buitenlucht aan het werk zijn.
Daarnaast kunnen er excursies naar musea worden georganiseerd. Musea als Naturalis, het Natuurhistorisch museum Maastricht en het Natuurhistorisch museum Rotterdam bieden educatieve excursies aan. U kunt zelfs het museum in de klas halen door het project Expert in de klas.

Samenhang bètavakken

Samenhang tussen de bètavakken kan gecreëerd worden door het gebruik van vakoverstijgende projecten. Het Globe project is daar een voorbeeld van. Binnen dit project werken leerlingen mee aan klimaatonderzoek door zelf gegevens te verzamelen.

Talentontwikkeling en hoogbegaafden

Hoogebegaafde leerlingen kunnen gestimuleerd worden door middel van plus-opdrachten. Dit is verrijkingsstof waarbij dieper wordt ingegaan op de materie.

Leermiddelen

Het digibord neemt ook binnen biologie een steeds prominentere plaats in. Het kan ingezet worden om interactieve animaties, afbeeldingen en video's in de les te verwerken. Een voorbeeld hiervan is een les over organen en microscopie waarbij het digibord wordt ingezet.

Ook kan er gebruik gemaakt worden van driedimensionale modellen of animaties. Dit maakt een les aanschouwelijk en duidelijk.