Leraar24.nl

Duurzame ontwikkeling staat politiek en maatschappelijk hoog op de agenda. Tekorten aan voedsel, een opwarmend klimaat, tekorten aan grondstoffen en een financiële crisis treffen elke wereldburger direct of indirect. Met name burgers uit arme landen worden hard getroffen. De ongelijkheid in de wereld wordt daarmee groter en dat vormt een directe bedreiging voor de wereldvrede. De problemen van nu vragen om structurele oplossingen die ook op lange termijn houdbaar zijn. Duurzame ontwikkeling, hoe deze dan ook wordt vormgegeven, is daarmee een noodzaak geworden.

Maria van der Hoeven, oud-minister van Onderwijs stelde: “Duurzame ontwikkeling vraagt om keuzes die vaak net iets anders liggen dan onze primaire impuls ons ingeeft. Zijn we geneigd om eigenbelang en resultaten op de korte termijn in onze afwegingen te laten prevaleren, duurzame ontwikkeling vraagt juist om consideratie met het collectief en om rekening te houden met de langere termijn. Het onderwijs heeft een rol om leerprocessen daartoe op gang te brengen.” (CITO 2007). Het onderwijsveld wordt dus aangesproken op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid om kinderen van nu te leren de wereld in de toekomst op een duurzame manier te ontwikkelen. Concreet betekent dit: kinderen leren om een probleem van verschillende kanten te bekijken, daarbij te letten op zowel sociale, ecologische en economische aspecten en daarna te werken aan oplossingen vanuit eigen afweging en keuzes. Leren voor duurzame ontwikkeling sluit daarmee aan bij ‘actief burgerschap en sociale integratie’, onderwerpen uit de kerndoelen.

Kun je kinderen mee laten denken aan oplossingen voor ingewikkelde problemen die plaatsvinden op een mondiale schaal? Ja en nee. Ja, want kinderen zien op televisie en internet dagelijks nieuws over milieuproblemen en armoede. Het ligt voor de hand dat deze problemen op school worden besproken. Veel kinderen weten bijvoorbeeld wat het broeikaseffect is en maken zich zorgen. En nee, het is niet zinvol om kinderen op te zadelen met problemen zonder dat zij kunnen bijdragen aan een oplossing. Het is daarom van belang dat leerlingen een handelingsperspectief krijgen aangereikt. Wat kan een leerling zelf doen om bij te dragen aan een oplossing? Dat kan bijvoorbeeld door zelf bepaald gedrag te veranderen of anderen (ouders, buurtbewoners, de gemeente) te wijzen op oplossingen.

Van belang is dat ‘leren voor duurzame ontwikkeling’ niet voorschrijft welke keuzes en welke oplossingen er moeten worden gemaakt. Leerlingen kunnen leren om na te denken over oplossingen voor de problemen van nu en morgen.