Leraar24.nl

Kennis over de Tweede Wereldoorlog neemt af – vooral onder jongeren. Des te belangrijker wordt het om het onderwerp op een aansprekende manier aan de orde te stellen, de lijn van toen naar nu door te trekken en leerlingen er mee te raken.

Maar vaak ontbreekt het docenten aan vakinhoudelijke en/of pedagogisch-didactische bagage om de materie goed aan te laten sluiten bij hun belevingswereld. Mede door toenemende culturele diversiteit  heeft niet elke leerling direct affiniteit met de Tweede Wereldoorlog. Tegelijkertijd kunnen thema’s als Jodenvervolging soms juist heftige discussies veroorzaken in de klas.

Er zijn verschillende manieren om WOII zo te behandelen dat het voor leerlingen betekenis krijgt. Belangrijk is dat ze die betekenis zelf ook inzien. Wim Borghuis, hogeschooldocent Geschiedenis aan de Hogeschool Utrecht, pleit ervoor om het concrete, het persoonlijke als uitgangspunt te nemen. Affectieve elementen zijn daarbij minstens zo belangrijk zijn als de cognitieve: als je kinderen emotioneel raakt, zal de inhoudelijke kennis beter beklijven.

Werkvormen

Om leerlingen alert te maken en signalen leren te herkennen is de lesstof zelf meestal niet genoeg. Ze moeten leren zelf een mening te vormen over de feiten, zodat ze kunnen deelnemen aan discussies erover. Er zijn werkvormen beschikbaar waarin de materie vanuit verschillende perspectieven wordt belicht en een lijn wordt doorgetrokken naar actuele situaties, gebeurtenissen en conflicten.

Zo ontwikkelde het LEMM (Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken) een lessenserie over WOII, waarin de oorlog vanuit mondiaal perspectief wordt benaderd. “Oorlog op Vijf Continenten” koppelt de oorlogservaringen op ieder continent aan een bepaalde werkvorm. Dat levert een veel breder beeld op dan waar ‘de oorlog’ in Nederland vaak over gaat. Enerzijds vinden jongeren uit andere culturen hun eigen geschiedenis daarin beter terug; anderzijds bieden de werkvormen gelegenheid om discussies in de klas in goede banen te leiden.

Ook in het PO kan je kennis over de Tweede Wereldoorlog zo overdragen dat die beklijft en dat kinderen worden gestimuleerd eigen opvattingen te ontwikkelen. Denk aan historische speelfilms, jeugdliteratuur of aan ouderen, die in de klas komen vertellen hoe zij de oorlog hebben meegemaakt. Denk aan excursies naar een voormalig kamp, of andere locaties die getuigen van de geschiedenis. Door leerlingen daarna zelf een maquette te laten bouwen van bijvoorbeeld een wachttoren die ze gezien hebben, bereik je dat ze gaan nadenken over wat er in het voor hen verre verleden gebeurd is.

Zo is er een aantal lesadviezen waarmee leerlingen zich meer betrokken kunnen voelen bij wat er destijds is gebeurd: verbreed het perspectief, maar neem persoonlijke verhalen als uitgangspunt. Gebruik lesvormen waarbij leerlingen zich moeten verplaatsen in de omstandigheden van WOII. Dat vergroot hun betrokkenheid en kan helpen om moeilijke discussies in de klas in goede banen te leiden.

Heeft u zich in dit dossier verdiept?
Beantwoord ten behoeve van onderzoek naar de effectiviteit van Leraar24 deze korte vragenlijst over hoe u dit dossier ervaren heeft. Elk kwartaal worden 10 dvd-boxen met aansprekende films onder de respondenten verloot.