Leraar24.nl

Nieuwe Scheikunde
Momenteel wordt er gewerkt aan de ontwikkeling van de ‘Nieuwe Scheikunde’ voor havo en vwo. Het is de bedoeling dat er in 2012 landelijk een vernieuwd examenprogramma in wordt gevoerd. Dit zijn de drie belangrijkste uitgangspunten van de nieuwe scheikunde:

1. De hoofdbenadering wordt de concept-contextbenadering.
2. Het huidige gedetailleerde examenprogramma wordt vervangen door een programma dat is gebaseerd op de twee centrale concepten van de scheikunde:
   -het molecuulconcept (materie is opgebouwd uit moleculen of andere deeltjes zoals atomen, ionen)
   -het micro/macroconcept (het verband tussen de moleculaire en de macroscopische eigenschappen)
3. Het scheikundeprogramma wordt zo ontworpen dat het zich kan blijven vernieuwen in aansluiting op de ontwikkelingen in de wetenschap en het bedrijfsleven.

De concept-contextbenadering
Deze benadering houdt in dat de theorie (concept) wordt behandeld vanuit concrete en actuele onderwerpen (de context). Dit zijn situaties die dichter bij de handelingspraktijk en bij de belevingswereld van de leerlingen staan. Hierbij wordt zorgvuldig omgegaan met macro en micro: Er wordt gewerkt vanuit het waarneembare (macro) en vanuit daar naar het halfwaarneembare (microscoop) en pas daarna naar micro.

De concept-contextbenadering is bedoeld om de overladenheid van begrippen binnen de scheikunde tegen te gaan. Er wordt in deze benadering niet meer theorie aangeboden dan nodig is om de concepten te begrijpen. Ook wordt de relevantie van het vak vergroot omdat er meer van de handelingspraktijk wordt uitgegaan. Dit heeft weer als doel om meer leerlingen te interesseren voor een bètastudie.

Aanvullend op deze nieuwe hoofdbenadering zullen ook een aantal andere thema’s extra aandacht krijgen de komende jaren:

Meer samenhang tussen de bètavakken.
Andere bètavakken, waaronder biologie en natuurkunde worden ook vernieuwd volgens de concept-contextbenadering. Samenhang tussen deze vakken kan ontstaan als concepten vakoverstijgend behandeld worden. Vanuit de verschillende vakgebieden kunnen contexten worden gegeven waarbinnen een concept wordt uitgelegd.

Een voorbeeld van een vakoverstijgend project is Globe. In dit project werken de vakken scheikunde, natuurkunde en biologie samen. 

Didactiek van practica
In het vak scheikunde is over het algemeen veel ruimte voor practica (in vergelijking met biologie en natuurkunde). Maar door de overladenheid van het vak, met als gevolg tijdgebrek om de stof uit te leggen, dreigen practica te vervallen voor klassikale les. In de nieuwe scheikunde krijgen practica daarom een duidelijkere plek in de methode.

• In studio24 legt vakdocent Ed van den Berg uit wat een goede didactiek is bij het geven van practica.
• Een voorbeeld van een practicum dat aansluit bij de concept-contextbenadering is te zien in de video Proef!
• Een andere interessante didactiek die bedoeld is om leerlingen bewust een practicum te laten uitvoeren en daarbij de concepten niet uit het oog te verliezen, is het maken van een beeldsamenvatting. Leerlingen tekenen het practicum. Vervolgens moeten ze uitleggen aan de leraar wat ze precies gedaan hebben. Hierbij kun je als leraar direct zien of ze het doel van het practicum begrepen hebben en of ze de gehanteerde concepten kunnen hanteren.

Heeft u zich in dit dossier verdiept?
Beantwoord ten behoeve van onderzoek naar de effectiviteit van Leraar24 deze korte vragenlijst over hoe u dit dossier ervaren heeft. Elk kwartaal worden 10 dvd-boxen met aansprekende films onder de respondenten verloot.