Leraar24.nl

Een conceptmap is een schema dat relaties tussen begrippen toont. Het is een grafische manier om kennis te organiseren en te presenteren.

Relatie tussen begrippen
Conceptmaps bevatten begrippen, die gewoonlijk zijn omcirkeld of in een vierkantje zijn geplaatst. Begrippen kunnen met elkaar worden verbonden met pijlen waardoor er een structuur tussen de verschillende concepten ontstaat. De relatie tussen concepten kan worden versterkt door zinnen als "resulteert in", "draagt bij tot" of "leidt tot" bij de pijlen te zetten.

Conceptmappen vormt een middel om logisch denken en studievaardigheden te bevorderen, door verbanden zichtbaar te maken en leerlingen zo te laten zien hoe aparte begrippen deel uitmaken van een groter geheel.

De methode is ontwikkeld door Joseph D. Novak in de jaren ’70. De methode gaat ervan uit dat nieuwe kennis gekoppeld moet worden aan de bestaande kennisstructuur van begrippen. Novak stelt dat: "Meaningful learning involves the assimilation of new concepts and propositions into existing cognitive structures".

Conceptmappen kan gebruikt worden voor
· brainstormen
· Complex structuren te ordenen zoals websites
· Misconcepten te achterhalen bij leerlingen.
· Nieuwe kennis aan bestaande kennis koppelen.

Hersenvriendelijk?
Conceptmappen lijkt aan te sluiten bij hoe onze hersenen leren en onthouden. Kennis in onze hersenen is onder andere opgeslagen in het semantische geheugen.

Het semantisch geheugen wordt wel voorgesteld als een netwerk van onderling verbonden concepten. Wanneer de mens een bepaald object ziet, een bepaald begrip tegenkomt of een woord hoort, wordt verondersteld dat de relevante concepten in dit netwerk "geactiveerd" worden. De aan deze concepten gerelateerde concepten worden dan ook (automatisch) geactiveerd.

Piet Kommers, deskundige en mede-ontwerper van conceptmappen stelt zich het semantische geheugen voor als een Euclidische ruimte. Een soort 2-dimensionaal vlak waarin begrippen ver of dichtbij elkaar worden opgeslagen. Begrippen hebben dus als het ware een ruimtelijk opvatting. Conceptmaps zijn een weerspiegeling van de organisatie van het semantische geheugen.

Mindmappen
Een tweede manier waarop conceptmappen werkt, is meer vergelijkbaar met mindmappen: Beide visualiseren de informatie en laten de maker associaties maken. Het verschil met mindmappen is dat mindmappen werkt vanuit één centraal concept, terwijl een conceptmap verschillende concepten met elkaar verbindt en daar betekenis aan geeft.

Effectiviteit
Niet elke leerling heeft evenveel baat bij conceptmappen. Het is afhankelijk of de leerling meer leert door vooral feiten te onthouden (seriële leerling) of door meer vanuit concepten en hun relaties te leren (holistische leerling). Voor de laatste leerling werkt conceptmappen beter.