Werken met Individuele Ontwikkelingsplannen (IOP)staat binnen het praktijkonderwijs steeds nadrukkelijker op de agenda. Scholen voor praktijkonderwijs zijn hard bezig hier vorm aan te geven. Het is een streven om in 2012 voor alle leerlingen in het praktijkonderwijs een IOP te hebben.
Elke leerling in het praktijkonderwijs heeft zijn eigen sterke kanten en mogelijkheden, maar ook grenzen en beperkingen. Opdat de leerlingen die onderwijs volgen aan een praktijkonderwijs zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen is maatwerk noodzakelijk. Dit maatwerk vinden we uitgewerkt in het individuele ontwikkelingsplan.
Dit plan is niet enkel een document waarin individuele mogelijkheden, interesses, doelen, afspraken of evaluaties van prestaties staan beschreven, het is ook het proces van de begeleiding. Het individuele ontwikkelingsplan of liever gezegd de individuele leer – en ontwikkelingslijn komt tot stand door interactie tussen docent en leerling. Al coachend begeleidt de leraar de leerling bij het formuleren van (realistische en haalbare) doelen (toekomstig beroep) en het uitstippelen en bewandelen van de weg hiernaar toe.
De leerling wordt op deze wijze medeverantwoordelijk voor de invulling van zijn eigen schoolloopbaan.
Ook de ouders worden nadrukkelijk betrokken bij dit IOP. Zij worden aangemoedigd mee te denken over de doelen en de weg die voor hun kind nodig is om deze doelen (rond zelfredzaamheid, arbeidsintegratie en diplomering) te bereiken.
Vanaf de start worden de leerlingen begeleid, gecoacht in het maken van keuzes. Arbeidsoriëntatie en loopbaanbegeleiding maken steeds een geïntegreerd onderdeel uit van de coaching. Inzicht in de eigen mogelijkheden is van belang om tot verantwoorde keuzes te komen wat betreft de toekomstige arbeid en de leerinhoud die daar naar toe leidt.
Nadat de leerlingen onderzocht hebben in welke beroepen zij hun talenten kunnen benutten (o.a. door de sectororiëntatie, algemeen voorbereidende stage, arbeidsorienterende stage). kunnen zij starten met een zogenaamd AKA-traject (Arbeidsmarkt gekwalificeerde Assistent). Beroepscompetenties gaan steeds meer richting geven aan het ‘leren’ de leerling.
Stage speelt een belangrijke rol enerzijds om door te gaan met het onderzoek naar matching van eigen talenten en met bepaalde beroepen. Een algemeen voorbereidende stage (intern op school, of in bedrijf) heeft tot doel de leerling inzicht te geven in de mate waarin hij algemene beroepseisen en vaardigheden beheerst zoals het onderhouden van de werkomgeving en de omgang met collega’s en leidinggevenden. De arbeidsoriënterende stage. Deze stage geeft de leerling een meer concreet inzicht in de toekomstige werkomgeving. Bij de coaching speelt deze stage een belangrijke rol als het gaat om het maken van keuzes. De opleidende stage vindt plaats nadat de juiste beroepsrichting is gekozen en is gericht op het verwerven van een algemene werkhouding en het leren van specifieke competenties (AKA-diploma-eisen). Tenslotte is de plaatsingsstage in de laatse maanden dat de leerling op school zit, gericht op het verwerven van een betaalde baan op de arbeidsmarkt.
In het hele traject speelt coaching van de leerling een belangrijke rol. Coaching die er op gericht is dat de leerling op basis van reflectie (waarbij hij door de coach geholpen wordt) te komen tot verantwoorde, realistische en haalbare doelen.