Leraar24.nl

In het omvangrijke oeuvre van architect Herman Hertzberger nemen scholen een belangrijke plaats in. Hertzberger zelf noemt scholen zijn meest geliefde bouwwerken.

In dit video-item volgen we Hertzberger in twee van zijn scholen:

• Een basisischool: Montessorischool de Eilanden in Amsterdam.
• Een middelbare school: Montessori College Oost in Amsterdam.

Ook komt socioloog Abram de Swaan aan het woord over de sociale ruimte binnen de ontwerpen van Hertzberger.

Stad
Hertzberger maakt scholen die als een stad moeten functioneren: Een open sociale ruimte die uitdagend, inspirerend en vernieuwend is. Hertzberger speelt in op het idee van een stad door grote hoogtes in te zetten en daglicht van boven af te laten komen. Hoe hoger de ruimte, hoe meer dat een gevoel van gezamenlijkheid en openbaarheid teweegbrengt.

Verder creëert Hertzberger open ruimtes die van alle kanten te bekijken zijn (zoals bij pleinen). In de openbare ruimtes zijn er veel mogelijkheden om te kijken en gezien te worden. Iets wat goed aansluit bij de wereld van pubers.

Thuis
Daarnaast moet een school ook een thuis zijn, een plek waar kinderen zich veilig en vertrouwd voelen. Hertzberger wil kinderen een ervaringswereld bieden zonder dat ze zich vervreemden en vereenzamen of zich verloren voelen.

Een school moet dus niet opgeruimd en visueel ordelijk zijn. De bewoners moeten daarom zelf invulling kunnen geven aan het gebouw. Ze moeten het zelf gezellig kunnen maken met hun eigen spullen. Zo voelen leerlingen zich thuis.

Klaslokaal
Kaslokalen hoeven geen geschermde ruimtes zijn. Er mogen veel ramen inzitten of harmonicawanden om ze meer open te gooien.

Maar Hertzberger is ook geen voorstander van het volledig opengooien van lokalen. Alles vloeit dan over in elkaar waardoor dingen hun plaats verliezen. In een dergelijke situatie kunnen mensen ook hun plaats niet vinden. Zowel het gebouw als de mensen hebben structuur nodig.Gangen

Gangen
In scholen horen volgens Hertzberger geen gangen. Gangen worden altijd en overal gedomineerd door rondhangende kleding en rugzakken en als gevolg daarvan door geduw, getrek, gejen en gezeur.

Door de gangen geheel uit te bannen en de ruimte met toegevoegde hoeken geschikt te maken voor gemeenschappelijk gebruik door verschillende groepen leerlingen ontstaat er een grotere sociale samenhang en meer plekken voor kleinere groepen.

Heeft u deze video bekeken?
Beantwoord ten behoeve van onderzoek naar de effectiviteit van Leraar24 deze korte vragenlijst over hoe u deze video ervaren heeft. Elk kwartaal worden 10 dvd-boxen met aansprekende films onder de respondenten verloot.