Leraar24.nl

"Als leerlingen tijdens een practicum niet bezig zijn met manipulatie van begrippen en theorieën in hun hoofd, heeft een practicum geen enkele zin".

Volgens docent vakdidactiek Ed van den Berg (Amstel Instituut), worden practica vaak niet optimaal benut als leermiddel. Tijdens een practicum worden namelijk de verschillende doelen nog wel eens door elkaar gehaald wat ten koste gaat van de effectiviteit.

Drie doelen
Een practicum kan volgens hem drie doelen hebben:

• Leren omgaan met apparatuur  - Apparatuurpracticum
• Leren omgaan met begrippen - Begripspracticum
• Het aanleren van onderzoeksvaardigheden - Onderzoekspracticum

Deze doelen worden nu vaak geïntegreerd aangeboden. Dat is op zich geen probleem, behalve als leerling en leraar deze doelen niet goed onderscheiden. Dat betekent dat leerlingen bijvoorbeeld een onderzoekspracticum moeten doen met begrippen die ze nog niet kennen en apparatuur waar ze nog niet zo goed mee kunnen werken.

Zijn voorstel is om practica zo in te richten dat het accent op een van de drie (begrip, onderzoeksvaardigheden, apparatuurvaardigheden) ligt, bijvoorbeeld, dat een begripspracticum niet met (voor leerlingen) onbekende apparatuur gedaan wordt en niet geheel nieuwe analysevaardigheden eist, of dat een onderzoekspracticum niet teveel gebruik maakt van begrippen die nog niet beheerst worden.

Alvast enkele tips

Apparatuurpracticum
Tegen de intuïtie in blijkt dat een kookboekachtige didactiek met heel gerichte oefening erg goed kan werken. Vaak is het mogelijk in de eerste 10 minuten van een practicum de vaardigheden te oefenen en dan pas over te gaan naar de begrippen of onderzoeksvaardigheden.

Onderzoekspracticum
Het kan in het begin handig zijn slechts enkele onderzoeksvaardigheden te kiezen die je wilt oefenen, zoals: hypothese formuleren of nieuwe vragen formuleren aan de hand van het onderzoek.
Of je richt je heel duidelijk op de planning, de uitvoering, of de analyse.

Begripspracticum
Ingewikkelde apparatuur kan beter even vermeden worden in een begripspracticum. Simpele houtje touwtje proeven zijn vaak beter om moeilijke begrippen dicht bij de leerlingen te brengen.

Kijk voor meer tips de video.

Stelling
Reageer hieronder op de stelling van Ed:

"Als leerlingen tijdens een practicum niet bezig zijn met manipulatie van begrippen en theorieën in hun hoofd, heeft een practicum geen enkele zin".

Meer informatie:

• In dit artikel op ecent.nl worden de voor- en nadelen van een leerlingenpracticum en een demonstratiepracticum naast elkaar gezet en krijgt u hulp bij de afweging wanneer u welke inzet.
• Klik hier voor een artikel op ecent.nl dat een overzicht geeft van het ontwerpen van practica volgens het 7 stappenplan van Morrison.
• Klik hier voor het artikel op ecent.nl van Ed van den Berg: Practicum: leren ze er wat?
• Een artikel op ecent.nl over soorten practica, fasering van de les en uitwerking in een leerlijn op de lerarenopleiding van de HU