onderzoek
po

Tweelingen in verschillende klassen of bij elkaar plaatsen?

Wat is beter voor de ontwikkeling van tweelingen: in verschillende klassen plaatsen of bij elkaar in één klas?

Wat weten we al?

Het is niet raadzaam tweelingen al vanaf het begin van de basisschool principieel in gescheiden groepen te plaatsen. Niet-gescheiden tweelingen ontwikkelen zich in de eerste schooljaren gemiddeld genomen beter dan gescheiden tweelingen. De beslissing om tweelingen wel of niet in verschillende klassen te plaatsen dient altijd in overleg met ouders te worden genomen, daarbij rekening houdend met de hechtheid tussen de tweeling en het opvoedingsproces. Rigide plaatsingsbeleid is uit den boze.

Genen én omgeving zijn van invloed op zowel de cognitieve als identiteitsontwikkeling van kinderen, ook bij tweelingen. Vaak wordt gedacht dat eeneiige tweelingen genetisch identiek zijn, maar al in de baarmoeder kunnen verschillen in de hersenen ontstaan. Hoewel de erfelijke bepaaldheid van de intelligentie toeneemt met de leeftijd, mag de invloed van de omgeving niet worden verwaarloosd. Het verschil in intelligentie bij tweelingen kan behoorlijk zijn, bijvoorbeeld bij vroege scheiding en grote verschillen in het leefmilieu.

Identiteitsontwikkeling

Meer nog dan de cognitieve ontwikkeling is de identiteitsontwikkeling een reden om tweelingen wel of niet bij elkaar te plaatsen in één klas. Hersenonderzoek laat zien dat de identiteit van kinderen, ook van tweelingen, een individuele ontwikkeling doormaakt. Het individuatie-proces bij tweelingen kan langer duren dan bij broers en zussen van verschillende leeftijd, omdat ze in dezelfde leeftijdsfase zitten en samen opgroeien. Ze zijn daardoor sterk op elkaar gericht. Dit kan leiden tot een zwak zelfbeeld of een dominante rol van de een en een ondergeschikte rol van de ander. Naarmate de kinderen ouder worden nemen die problemen doorgaans af.

Het is belangrijk dat de individualiteit van een tweeling wordt bevorderd. Daarbij is afstemming op de relatie tussen de tweeling steeds de toetssteen. Wat kunnen ze aan? De bevordering van de individualiteit begint met het goed observeren van de verschillen en die verschillen in de omgang honoreren.

Tweelingen op school

Op veel scholen worden de kinderen van een tweeling in verschillende klassen geplaatst omdat daarmee de ontwikkeling van hun identiteit en de cognitieve ontwikkeling gebaat zou zijn. Naar schatting de helft van de basisscholen kiest ervoor om tweelingen in aparte klassen te plaatsen. De scheiding van tweelingen bevordert hun ontwikkeling echter niet. Integendeel: gescheiden tweelingen in groep 2 en 3 tonen meer internaliserend probleemgedrag (angst, onzekerheid) en ook lagere schoolprestaties dan niet-gescheiden tweelingen. In groep 8 zijn deze verschillen verdwenen. Het is onverstandig om tweelingen zo vroeg mogelijk uit elkaar te halen. Een onvoorbereide gescheiden plaatsing kan op school tot (leer)problemen leiden.

Afspraken maken

Een advies is de individualiteit van tweelingen op school geleidelijk te bevorderen. Het is raadzaam om de plaatsing per jaar en per fase te bekijken. Aan het begin van de basisschool kan worden gekeken of de tweeling, afhankelijk van hun ontwikkeling, zonder problemen bij elkaar in de klas kan worden geplaatst of scheiding beter is?

Als een tweeling het toelaat, kunnen ze al in afzonderlijke kleutergroepen worden geplaatst. Ze kunnen dan hun eigen vriendjes kiezen en ervaringen opdoen met verschillende leerkrachten. Maar kies als ouder liever geen school met een rigide plaatsingsbeleid.

Uiteindelijk weten de ouders het beste of en wanneer hun kinderen gescheiden zouden moeten worden. Het is daarom belangrijk de plaatsing van de tweeling goed te bespreken met de schoolleiding en afspraken te maken over de follow-up.

Rolverdeling

Argumenten om een tweeling wel apart te plaatsen zijn onder andere: de bevordering van de eigen persoonlijkheid, de bevordering van een goede relatie met de leerkracht, het voorkomen van een ongewenste rolverdeling bij tweelingen (actief/passief) en de bevordering van een harmonieuze relatie tussen de tweeling. Daarbij is het verstandig de kinderen emotioneel te ondersteunen om het eventuele gemis aan te kunnen. Wanneer wordt gekozen voor plaatsing in dezelfde groep, is het belangrijk dat de leraren de individualiteit van de kinderen bevorderen. Bijvoorbeeld door ze niet met elkaar te vergelijken en ze niet samen in een werkgroepje te plaatsen.

De overgang naar het voortgezet onderwijs is een ideaal moment om een tweeling uit elkaar te plaatsen. In het voortgezet onderwijs ontmoeten de kinderen verschillende leraren die ieder afzonderlijk bewust moeten omgaan met een tweeling.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Meer informatie is te vinden op de website Twinspiratie, voor tweelingouders.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Pieter Appelhof (Oberon) en Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar Kennisrotonde).

Deze vraag is overgenomen van de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs.



Kennisrotonde | 6 april 2017

U heeft gelijk, Suzanne Agterberg. De overgang van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs is weliswaar een goed moment om te heroverwegen, maar moet geen automatisme zijn om een tweeling te scheiden. Pas beslissen na overleg met ouders.


Suzanne Agterberg | 30 maart 2017

Als moeder van een eeneiige meisjes tweeling heb ik laatst contact met mevr. Feenstra gehad, die hier als bron volgens mij niet helemaal volledig geciteerd wordt. Op mijn vraag of het raadzaam zou zijn mijn meiden naar een apart VO school te laten gaan antwoordde zij namelijk zeker niet onverdeeld bevestigend. Ook op 12/13 jarige leeftijd blijft het advies heel goed naar beide kinderen te kijken, en zeker geen 'principe-uitspraken' te doen dat dit een goed moment voor scheiden zou zijn. Sterker nog, juist in pubertijd en bij een dergelijk life-changing event als de overstap van bo naar vo zou een gedwongen scheiding voor ernstige emotionele problemen kunnen zorgen. Ik zou zeggen laat deze beslissing vooral aan de ouders én de kinderen zelf!

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.