praktijk
vo
mbo

Werken aan groepsgevoel en gemotiveerde leerlingen in coronatijd

Leraren in het voortgezet onderwijs en het mbo hebben door de coronamaatregelen te maken met een steeds veranderende situatie. Lessen vallen uit, leerlingen en leraren moeten soms in quarantaine. Dat betekent hybride onderwijs: leerlingen werken soms thuis en soms op school. Maar hoe zorg je in die situatie voor een goed groepsgevoel en gemotiveerde leerlingen? Dat is immers een voorwaarde om te kunnen leren. Lees 6 tips van leraren, met veel praktische activiteiten die je met je leerlingen kunt doen, zowel thuis als op afstand.

leraar kijkt naar beeldscherm waar leerlingen online samenwerken

Leraar24 heeft verschillende tips van leraren in het voortgezet onderwijs op een rij gezet.

Tip 1: Besteed in de mentor- en SLB-les aandacht aan het groepsgevoel

Een positieve relatie tussen leraar en leerling is de basis voor een goede groepsdynamiek. Die dynamiek kan veranderen als leerlingen elkaar lang niet zien. Ook als je met een gedeelte van de groep moet werken, heeft dat invloed. Zo kun je bouwen aan een goed groepsgevoel, bijvoorbeeld tijdens een mentorles:

  • Ken je leerlingen, hun gezinssituatie, hobby’s, talenten, etc.
  • Laat de leerlingen jou kennen, vertel iets persoonlijks over jezelf
  • Geef meer complimenten dan negatieve kritiek
  • Geef complimenten klassikaal en bestraf een-op-een
  • Praat met leerlingen over wat ze meemaken of doe oefeningen waarbij je aanhaakt aan de nieuwe omgangsregels
  • Bespreek regelmatig het doel van schoolregels en klassenregels

Meer praktische tips voor een positieve relatie tussen leraar en leerling vind je in het artikel De Gouden Weken voor een goed begin van het schooljaar; hoewel dit over het basisonderwijs gaat, kun je er inspiratie uithalen voor groepsvormende activiteiten.

Tip 2: Zorg voor positieve en persoonlijke gesprekken

Iedere leerling ervaart de coronatijd of een periode van afwezigheid anders. Laat ze erover vertellen. Dit kun je op verschillende manieren doen:

  • Doe een dagelijkse check-in. Dit is een werkvorm waarbij leerlingen ervaringen delen in een kort en krachtig groepsgesprek. Iedere leerling komt aan de beurt en wordt dus even gezien en gehoord. De vragen in het gesprek zijn gericht op het leren kennen van elkaar. Dit bevordert de sfeer in de groep. Je kunt op verschillende manieren vragen stellen, zowel online als offline. Bekijk ter inspiratie het voorbeeld op een basisschool in het artikel op Leraar24 Start de dag goed met een check-in
  • Met de verschillende werkvormen en vragen van Stichting Taalvorming breng je een goed gesprek op gang. Natuurlijk hoeven de vragen niet alleen maar over corona of de vakantie te gaan. Wees je ervan bewust dat sommige leerlingen het juist liever over een ander onderwerp willen hebben. 
  • Leerlingen die het lastig vinden om zich verbaal te uiten, vinden het misschien fijn om over hun ervaringen te tekenen, schilderen of schrijven. Kinderboekenschrijver Marc ter Horst bedacht meer dan 20 creatieve schrijfopdrachten rondom het coronavirus. Leerlingen kunnen hier ook beeldend mee aan de slag, bijvoorbeeld door een vlog of video te maken.
  • Stimuleer je leerlingen om positief gedrag naar elkaar te vertonen: help een klasgenoot als deze iets niet snapt, praat alleen positief over elkaar, oordeel niet, breng de pauzes met elkaar door, sluit niemand buiten.
  • Op de website van Onderwijs Maak Je Samen vind je tien activiteiten die gekoppeld zijn aan de eerste vier fases van groepsvorming: forming, storming, norming en performing. Ook in het gratis E-book van Jelly Bijlsma vind je per fase verschillende activiteiten; je kunt er activiteiten uitkiezen die passen bij de leeftijd van je leerlingen of studenten.

Tip 3: Kies werkvormen die bijdragen aan goede groepsvorming

  • Dramalessen hebben een positief effect op groepsvorming, omdat leerlingen veel samenwerken en zo onderlinge relaties versterken. Onderwijs Maak Je Samen biedt maandelijks gratis groepsvormende drama-activiteiten, waarbij je activiteiten kunt kiezen die passen bij de leeftijd van je leerlingen en studenten.
  • Samen bewegen is goed voor het groepsgevoel. Je kunt de les starten met een energizer of icebreaker. Dit kun je online doen via livestream of een fysieke sessie in de klas. 
  • In een filosofisch gesprek kunnen leerlingen hun gevoelens en gedachten verwoorden. Ideeën voor filosofische vragen vind je in een inspiratieblog van Filosovaardig. Of bekijk de filosofie-breaks van Alles is anders of de dilemmakaarten van Zien in de klas.

Tip 4: Balans tussen sociaal-emotionele en cognitieve ontwikkeling

Een goede relatie tussen leerlingen en leraar heeft een positief effect op het welbevinden van de leerlingen en hun prestaties. Ook veiligheid en vriendschappen spelen een belangrijke rol. Zorg daarom voor een goede balans tussen de sociaal-emotionele en de cognitieve ontwikkeling. Dit kun je doen:

  • Investeer in het opbouwen en verstevigen van een band en individueel contact, rekening houdend met de 1,5 meter afstand. Bekijk de pagina op de website Lesopafstand.nl met verschillende video’s van pedagogen.
  • Stichting School & Veiligheid ontwikkelde een stappenplan met aandachtspunten voor een goede en sociaal veilige start. In het stappenplan staan het welbevinden en de sociale veiligheid centraal. Bekijk het stappenplan voortgezet onderwijs.
  • Positief Onderwijs Nederland – een samenwerking tussen AVS en Intraverte – heeft een gratis online tool ontwikkeld waarmee kinderen en jongeren tussen de 4 en 18 jaar zelf kunnen laten zien hoe het is gesteld met hun ontwikkeling, groei en welbevinden. Na afloop kun je (online) in gesprek gaan met de leerling over de bevindingen.

Tip 5: Verbind leerlingen op school en thuis met elkaar

Betrek de leerlingen die thuis zijn in verband met corona ook bij de groep op school. Laat ze aan elkaar vertellen wat ze meemaken op school. Dit kun je doen:

  • Laat leerlingen een vlog of blog maken. Ook voor ouders is het fijn om betrokken te blijven bij de ervaringen van kinderen.  
  • Betrek in het mentor- of SLB-uur ook de leerlingen die thuis zitten.
  • Laat leerlingen met elkaar samenwerken aan opdrachten, in de klas maar ook online. Leerlingen die afstandsonderwijs volgen kun je ook prima laten samenwerken met kinderen die naar school gaan. Maak vaste duo’s (of kleine groepjes) en laat ze samen videobellen. Via Google Meet kun je op een makkelijke manier een aparte ‘videochat’ voor hen aanmaken. Via een persoonlijke link kunnen ze dan met elkaar videobellen.

Tip 6: Betrek leerlingen bij hun leerproces

In de periode dat de scholen gesloten waren hebben leerlingen veel autonomie, keuzevrijheid en verantwoordelijkheid gekregen. Voor sommigen was dit lastig, maar anderen vonden het juist positief. Het versterkte hun motivatie. Ga hier niet aan voorbij en bespreek met wat ze graag willen vasthouden. Bespreek met leerlingen welke doelen ze de komende periode willen halen. Zij weten meestal best wat ze daarvoor nodig hebben. Je kunt bij zo’n gesprek de volgende technieken inzetten:

  • Vraag feedback aan de leerlingen. Stel vragen als: Wat vond je fijn of niet fijn aan thuisonderwijs? Wat zou je graag willen vasthouden? Hoe zag jouw dag er meestal uit? Verveelde je je weleens? Wat deed je dan? Heb je iets nieuws geleerd of gedaan? Waar was je trots op? Wat vond je moeilijk thuis? Wat heb je het meeste gemist? Aan welk doel wil je de komende tijd werken? Welke hulp heb je erbij nodig? 
  • Voer individuele of groepsgewijze leergesprekken. Kinderen leren van elkaars leerproces en kunnen elkaar tips geven. Een mooi voorbeeld is een kind-coachgesprek. Anja van Hirtum vertelt hier in het artikel Kind-coachgesprek: met goede feedback leerdoelen halen meer over.

Meer weten?

Heb jij ook nog een tip?

Dit artikel wordt voortdurend vernieuwd en aangevuld met nieuwe ideeën. Heb je andere tips en ideeën die goed werken voor een positief groepsgevoel en gemotiveerde leerlingen in coronatijd? Laat het ons weten via info@leraar24.nl

Thema

Pedagogiek

Onderwerpen

Sociale veiligheid


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.