Het big-fish-little-pond effect uitgelegd met een animatievideo

lerarenredactie | 11 september 2017

De animatie over het big-fish-little-pond effect is gemaakt door studenten en gaat over jezelf vergelijken met anderen en op basis daarvan je eigen vermogen in te schatten.
spreekwolk met een gloeilamp in het midden

Voor de studie Onderwijswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam moeten studenten een animatiefilm maken. Jantien Schaveling en Anouk van Doorn kozen voor het thema ‘Big fish little pond’. Dit leverde een leuke en leerzame video op voor iedereen die werkt met jongeren in de leeftijdsgroep 16-18 jaar.

Theorie van Merton

Het big-fish-little-pond effect maakt deel uit van de referentiegroep theorie van de onderwijssocioloog Merton. Dit effect ontstaat wanneer kinderen de andere leerlingen in klas zien als een comparatieve referentiegroep. Dit houdt in dat het kind zich vergelijkt met de anderen, maar niet de normen overneemt. Hierdoor kan relatieve deprivatie ontstaan, het gevoel dat je wordt benadeeld ten opzichte van anderen. Door middel van self-fulfilling prophecy kan het kind slechter gaan presteren. Ziet het kind de andere leerlingen ziet als een normatieve referentiegroep, neemt het de normen over van de klas. Wanneer een kind lager presteert dan het gemiddelde van bijvoorbeeld een vwo-klas, maar de kinderen ziet als normatieve referentiegroep, zal het zich optrekken aan de rest van de groep. Wanneer het kind lager presteert dan de klas, en de klas ziet als comparatieve referentiegroep, kan het zich afzetten tegen de groep door minder te gaan presteren. Dit verklaart de uitspraak van Merton waarom het in dit opzicht beter is voor het individuele kind om in een klas te zitten die minder presteert en dus een ‘Grote vis in een kleine vijver’ te zijn.

Bekijk de animatievideo

De serie Door de leraar besteedt aandacht aan thema’s of tools die door leraren zijn ontwikkeld. De serie geeft ruimte aan leraren of bijna-leraren die zelf of samen met anderen iets hebben gemaakt en dat willen delen met hun collega’s. Heb je ook iets om te delen met collega’s? Stuur dan een mailtje aan Leraar24.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.