onderzoek
po

Welke factoren hebben invloed op de resultaten van de po-eindtoets?

De eindtoets in het primair onderwijs is bedoeld om inzicht te geven in het niveau van de leerling. Scholen gebruiken de toets om te bepalen welk vervolgonderwijs het beste bij de leerling aansluit. De toets meet echter niet alleen het geleerde bij taal, rekenen en wereldoriëntatie. Ook tal van andere factoren hebben invloed op het eindresultaat.

leerlinge in een klas werkt aan haar eindtoets

Pierre den Hartog, beleidsmedewerker bij de Stichting Acis openbaar primair onderwijs in de Hoeksche Waard, vroeg zich af hoe het kwam dat ongeveer de helft van de scholen van de stichting onvoldoende scoorde op de eindtoets. En dat terwijl ze vaak wel een goede beoordeling hadden gekregen van de onderwijsinspectie.

Hij legde de vraag voor aan de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs. Onderzoekers verbonden aan de Kennisrotonde kwamen tot tien factoren die van invloed zijn op de toetsresultaten. Zij baseerden hun antwoord op gegevens van de Cito-eindtoets en de Centrale Eindtoets van het College voor Toetsen en Examens (CvTE). 

Tien factoren beïnvloeden resultaten bij eindtoets 

De prestaties op de centrale eindtoets hangen samen met de volgende factoren:

  1. Verschillen in leerprestaties op de onderdelen van de centrale eindtoets kunnen samenhangen met aanleg en intelligentie.
  2. De motivatie van leerlingen heeft invloed op het resultaat van de eindtoets. Hierbij gaat het om leertaakgerichtheid, concentratie in de klas en de houding ten opzichte van het maken van huiswerk. De motivatie is vooral van belang voor gewichtenleerlingen (leerlingen van ouders met geen hogere opleiding dan vmbo-k).
  3. Er is een verschil in prestaties tussen jongens en meisjes. Op sommige onderdelen van de toets scoren meisjes traditioneel gemiddeld wat hoger, op andere jongens.
  4. Vertraagde leerlingen (leerlingen die zijn blijven zitten of die later zijn ingestroomd in groep 3) scoren als groep lager dan ‘reguliere’ leerlingen. Voorlijke leerlingen (leerlingen die een klas hebben overgeslagen of die eerder naar groep 3 zijn gegaan) scoren juist hoger.
  5. Leerlingen uit de vier grote steden scoren als groep in de regel wat lager.
  6. De achtergronden van een leerlingen, zoals beroep, etnische afkomst en inkomen van de ouders. Het gaat hierbij om het percentage achterstandsleerlingen op de hele school. Scholen met een hoger percentage achterstandsleerlingen scoren lager dan scholen met een lager percentage achterstandsleerlingen. Het opleidingsniveau en de etnische herkomst van ouders zijn belangrijke voorspellers, het inkomen van de ouders minder.
  7. Leerlingen die worden aangemeld voor de niveautoets scoren duidelijk lager dan leerlingen die daarvoor niet worden aangemeld. Deze zogenoemde N-toets is bedoeld voor leerlingen die wat meer moeite hebben met de basisvaardigheden taal en rekenen, en bevat wat makkelijkere opgaven. De score op deze toets wordt omgezet naar een score op dezelfde schaal (501-550), alsof de leerling de ‘reguliere’ eindtoets heeft gemaakt.
  8. De kwaliteit van het onderwijs op de basisschool heeft invloed op de resultaten van de eindtoets.
  9. Invloeden vanuit het gezin hebben effect op de leerprestaties van leerlingen, zoals de taal die thuis wordt gesproken.
  10. Ten slotte zijn er ook overige buitenschoolse factoren die invloed hebben op de leerprestaties van leerlingen bij de eindtoets. Bijvoorbeeld invloeden vanuit de sociale omgeving buiten het gezin.

Scholen hebben niet op alle factoren invloed

Voor Pierre den Hartog bracht dit antwoord toch enige geruststelling. ‘Aan twee factoren kun je als school echt iets doen, te weten je keuze voor de niveautoets en de kwaliteit van lesgeven. Als school heb je geen invloed op de andere acht factoren.’

Den Hartog concludeert dan ook: ‘De school moet zorgen voor goed didactisch handelen, voor een fijn pedagogisch klimaat, voor prima kwaliteitszorg, want daar heb je invloed. Verder willen wij met de kinderen zoveel mogelijk uit de stress van zo’n eindtoets blijven.’

Over de verplichte eindtoets in het po

Vanaf het schooljaar 2014-2015 zijn alle scholen verplicht in groep 8 een eindtoets af te nemen. Deze vindt doorgaans plaats in april. De toetsen voor Nederlandse taal en rekenen zijn verplicht. Scholen mogen zelf kiezen of ze hun leerlingen ook willen toetsen op wereldoriëntatie.

Het College voor Toetsen en Examens (CvTE) stelt de Centrale Eindtoets ter beschikking aan de scholen. Het CvTE maakt deze eindtoets samen met Cito – de eindtoets heet daarom in de volksmond nog altijd de Cito-toets. Naast de Centrale Eindtoets kunnen scholen ook toetsen van andere aanbieders gebruiken, mits die zijn toegelaten door het ministerie van onderwijs. Voorbeelden daarvan zijn Route 8 en de IEP Eindtoets.

Dit artikel is overgenomen van de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs. Daar is ook een uitgebreid antwoord op de vraag welke factoren van invloed zijn op de resultaten van de eindtoets te lezen.

Thema

Didactiek

Onderwerpen

Toetsen & beoordelen


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.