onderzoek
po

Optimaal onderwijs voor elke leerling

In vervolg op het Onderwijs Bewijs-project voor excellente leerlingen, wilde de stichting PCBO Apeldoorn eenzelfde project beginnen voor niet-cognitief excellente leerlingen en achterlopende leerlingen in dezelfde groepen. Het doel van het huidige SLOA-project was dan ook om het diagnosticerend/onderzoekend handelen van leerkrachten in groep 1-3 te vergroten, om op die manier de individuele prestaties van leerlingen te verbeteren.

Het project is een uitbreiding van de 1-zorgroute. Binnen het project is geprobeerd om de kwaliteit en de opbrengsten van het onderwijs en leerproces te verhogen. De manier van meten van de vorderingen die toegepast is in dit onderzoek is gelijk aan het project Onderwijs Bewijs: screening van begin kenmerken, tussentijdse metingen en een eindmeting met experimentgroep en een controlegroep. Het huidige project heeft een Kijkwijzer opgeleverd voor de screening van kleuters (4-jarigen), een stappenplan en een inrichtingsplan voor leeromgevingen (ook wel onderwijsarrangementen genoemd).

Wat weten we?

De onderwijskeuzes als zijnde (1) meer samenwerking tussen ouders en basisschool en (2) het inrichten van leerprocessen meer op leerling-niveau zijn onder andere gemaakt op basis van praktijkonderzoek. Hieruit is gebleken dat voor leerlingen, en ook scholen, nog veel kwaliteitsverbetering in termen van leeropbrengsten en motivatie-ontwikkeling te realiseren is (Hofman et al., 2005a, 2005b; Mooij et al., 2007).

Daarnaast benadrukt de rapportage van Inspectie van het Onderwijs (2011) dat vanaf begin groep 1 aanpassingen nodig zijn voor met name die leerlingen die duidelijk achter- of voorlopen op hun leeftijdgenoten. Voor deze aanpassingen zijn meer informatie-uitwisseling en samenwerking tussen ouders en bassischool gewenst. Vervolgens is het belangrijk dat leerprocessen meer op leerling-niveau worden ingericht om elke leerling succeservaringen te kunnen bieden. Van ‘leerkracht als onderzoeker’ vraagt dit diagnosticerend onderwijzen in een flexibelere groepsorganisatie dan voorheen.

Dat betekent voor de praktijk

Onderzoeksvragen

  • Hoe kunnen leraren van de groepen 1-3 de diagnostische resultaten en kenmerken voor niet- cognitief excellente leerlingen koppelen aan het spelen en leren in school?
  • Hoe kunnen leraren van de groepen 1-3 groepen cognitief excellente en niet-cognitief excellente leerlingen organisatorisch combineren?
  • Dragen de acties omtrent diagnosticerend/onderzoekend handelen bij aan hogere resultaten bij niet-cognitieve excellente en achterlopende leerlingen ?

Handreikingen

Omschrijving projectresultaat en producten

Op basis van de resultaten die het onderzoek binnen dit project heeft opgeleverd, is een handleiding geschreven. Deze handleiding bevat een uitwerking van ontwikkelde werkwijzen en methodieken in een stappenplan en checklists. Daarnaast biedt de handleiding voorbeelden van onderwijsarrangementen die in de praktijk zijn ontwikkeld. De werkwijze van dit SLOA-project bestaat uit vijf stappen:
  • Screening en oudergesprek
  • Bepaling van actuele ontwikkelingsniveau
  • Opzetten van een onderwijsarrangement (aangepaste leeromgeving)
  • Uitvoering van het onderwijsarrangement
  • Evaluatie

De activiteiten die bij deze stappen horen zijn onder te verdelen in activiteiten die leerlinggebonden zijn en activiteiten om een rijke leeromgeving voor de betreffende leerling te creëren.

Naast de handleiding heeft het project een Kijkwijzer opgeleverd die gebruikt kan worden bij de screening (stap 1). Middels deze Kijkwijzer kunnen de beginkenmerken van een leerling in kaart worden gebracht. De Kijkwijzer wordt ingevuld naar aanleiding van de screening die de leerkracht uitvoert.

Concrete opbrengsten

De werkwijze die in het project is onderzocht, is ingebed in een breder beleidsplan dat het handelingsgericht werken moet verbeteren. Dit betekent dat de deelnemende scholen de werkwijze en de producten van het project hebben omarmd en geïmplementeerd. Een belangrijke opbrengst van het project is dat de vroegtijdige signalering van leerlingen op de deelnemende scholen beter lijkt te gaan dan voorheen. In combinatie met specifieke onderwijsarrangementen die voor de leerlingen zijn samen gesteld, zorgt dit voor passende zorg. De begeleiding en de observatie van leerlingen door leerkrachten gebeurt tevens systematischer.
Thema

Didactiek

Onderwerpen

Differentiatie


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.