onderzoek
vo

Toetsen van vloeiend lezen in het vo

Bestaande toetsen om het leesniveau van leerlingen in het voortgezet onderwijs te meten zijn vaak erg kostbaar. De christelijke scholengemeenschap Reggesteyn in Nijverdal liet daarom een beter toegankelijke toets ontwikkelen, naar Amerikaans voorbeeld. Deze Drie Minuten Leestoets maakt geboekte leerwinst door de leerlingen goed zichtbaar.

Toetsing is een belangrijk element voor succesvol onderwijs. Toetsen helpen leraren om vast te stellen of hun leerlingen vooruitgang boeken. Ze helpen ook om leerlingen op te sporen die meer ondersteuning nodig hebben. Daarnaast bieden toetsen, als ze voldoende gedetailleerde informatie opleveren, handvatten voor gerichte en individuele instructie.

In Nederland bestaan verschillende toetsen om het leesniveau van leerlingen in het voortgezet onderwijs te meten, zoals Diatekst en het Cito VAS-systeem. Het toetsen van leerlingen met deze toetsen is erg kostbaar, omdat voor elke te toetsen leerling betaald moet worden. Om die reden deed CSG Reggesteyn onderzoek naar een vrijer toegankelijke toets, die de leesprestaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs op een eenduidige, betrouwbare en arbeidsvriendelijke wijze zou kunnen meten.

Leesvorderingen meten met een hardop-leestoets

Om de leerwinst van brugklasleerlingen bij lezen te meten, bewerkte CSG Reggesteyn een Amerikaanse leestoets (Rasinski & Padak, 2005) voor de eerste klassen van het voortgezet onderwijs. Rasinski en Padak ontwikkelden teksten om op verschillende momenten in het schooljaar de leesvorderingen van leerlingen van een bepaalde leeftijd in kaart te kunnen brengen.

Het instrument betreft een hardop-leestoets, om vast te stellen hoeveel woorden een leerling in een minuut hardop kan lezen en hoe nauwkeurig een leerling leest (uitgedrukt in een percentage). Tevens wordt informatie verzameld of een leerling vloeiend en vlot kan lezen. Hiervoor ontwikkelden Rasinski en Padak een multidimensionale vlotheidsschaal. Ten slotte bepaalt de leraar een begripsscore nadat de leerling de tekst heeft gelezen en zoveel mogelijk van de tekst heeft naverteld in een logische volgorde.

Drie Minuten Leestoets is effectief maar arbeidsintensief

Uit het onderzoek op CSG Reggesteyn (Mijs, Vernooy & Blaak, 2012) blijkt dat deze zogenoemde Drie Minuten Leestoetsen geschikt zijn om de leesontwikkeling van brugklasleerlingen te volgen. Bij de Drie Minuten Leestoets was, net als bij zijn Amerikaanse voorbeeld, gemiddeld genomen leerwinst zichtbaar tussen de start- en de eindmeting. Om te komen tot een norm voor beide toetsen zou de toets echter nog bij veel meer leerlingen op verschillende scholen moeten worden afgenomen.

Nadeel van de hardop-leestoets is dat leraren deze individueel moeten afnemen, wat nogal arbeidsintensief is. Het voordeel van de leestoets is wel dat de leraar de leerling hardop hoort lezen en hij dus specifiekere informatie krijgt over de leesvaardigheid van een leerling.

Leestoets geschikt voor alle brugklasleerlingen

Voor de Drie Minuten Leestoets van CSG Reggesteyn zijn twee van de oorspronkelijk Amerikaanse teksten voor grade 7 (vergelijkbaar met de Nederlandse brugklas) vertaald naar het Nederlands (zie Mijs, Vernooy & Blaak, 2012). De toets is geschikt voor alle brugklasleerlingen, van vmbo-bbl tot gymnasium, en bevat de volgende onderdelen:

  • de procedure voor het berekenen van de nauwkeurigheid van technisch lezen
  • een kaart voor het meten van de leessnelheid
  • een schaal om het vloeiend lezen/intonatie te scoren
  • voorschriften voor het bepalen van het leesbegrip

Ander onderzoek naar toetsen en lezen

De Johan de Witt-scholengroep in Den Haag heeft eveneens onderzoek laten doen naar een effectieve leestempotoets, de zogenoemde Maze-toets. Deze toets, die leerlingen individueel maken, meet het leesbegrip van de leerling in relatie tot zijn/haar leessnelheid. Zie voor meer informatie hierover het eindrapport van enkele praktijkgerichte onderzoeksprojecten in het kader van de SLOA-regeling (Pater & Volman, 2014).

CSG Reggesteyn heeft de aanpak Vrij Lezen omarmd. Deze aanpak poogt leerlingen meer te motiveren voor lezen, door nauw aan te sluiten bij hun interesses. Door meer leeskilometers te maken, krijgen leerlingen meer kennis en een grotere woordenschat. Dat komt het tekstbegrip ten goede. Lees het Leraar24-artikel over Vrij Lezen.

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Nederlands

Beschrijving
Een uitgebreide beschrijving van het oorspronkelijke Amerikaanse leestoetsen voor grade 5 tot en met 8.
Auteur(s)
Rasinski, T.V., & Padak, N
Jaar
2005

Beschrijving
Een weergave van de bevindingen met betrekking tot het toetsen van vloeiend lezen op de CSG Reggesteyn. In de bijlagen zijn ook de leestoetsen zelf en een korte handleiding voor het scoren van de toetsen opgenomen.
Auteur(s)
Mijs, D., Vernooy, K. & Blaak, G.
Jaar
2012

Beschrijving
Opbrengsten en inzichten uit praktijkgerichte onderzoeksprojecten van de VO-raad
Auteur(s)
Pater, C. & Volman, M.
Jaar
2014


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.