onderzoek
po
vo
mbo

Sociale binding en participatie

De relatie tussen sociale binding en participatie is, in en buiten de onderwijswereld, onderwerp van veel beschouwingen en initiatieven. Met sociale binding wordt meestal een gevoel van betrokkenheid bedoeld, waarbij mensen zich medeverantwoordelijk voelen voor elkaar en voor de kwaliteit van de samenleving waar ze deel van uitmaken. Participatie kan leiden tot meer sociale binding. Anderzijds kan een gebrek aan participatie segregatie tot gevolg hebben.

Uit pedagogisch oogpunt wordt dit gevoel, of de behoefte aan betrokkenheid, wel gezien als motivatie tot participatie en tot leren. Je wilt zo goed mogelijk (leren) meedoen, om ‘erbij’ te kunnen horen: bij bepaalde groepen, waar deze zich mee bezighouden of voor inzetten, een culturele leefwijze of overtuiging. Andersom kan participatie – waarbij mensen samen dingen doen en elkaar zo leren kennen – ook juist de trigger zijn voor sociale binding. De andere kant van de medaille is de segregatie, die samenhangt met verschillen in participatie en sociale bindingen.

Verschillen in participatie en sociale binding, binnen en buiten school, geven stof tot nadenken. In de schoolcontext denkt men vaak vooral aan het belang van binding aan de schoolgemeenschap met het oog op de leermotivatie. Dit schept aandacht voor het sociale klimaat op school, en voor activiteiten die leerlingen extra en andere participatiemogelijkheden bieden, van meedoen tot organiseren, initiatieven nemen, medezeggenschap: evenzovele vormen van burgerschaps(be)oefening in schoolcontext.

Tegelijk is de kwestie, in hoeverre scholen moeten inspelen op – verschillen in – participatie en sociale binding van jeugd buiten school. Daar participeren kinderen en jongeren al ‘gewoon’ op allerlei terreinen. Ze fungeren daarbij ook als burgers, op hun eigen niveau, en kunnen er met verschillende participatieniveaus experimenteren. Maar er zijn sterke verschillen in hun participatie en het soort stimuli die ze daarbij uit hun omgeving krijgen. In hoeverre zijn die verschillen van invloed op de schoolparticipatie en schoolprestaties? – moeten scholen daarom ook buitenschoolse participatiemogelijkheden stimuleren – en/of is dat nodig en zinnig uit oogpunt van sociale cohesie? Diezelfde vragen spelen omtrent de segregatie in de vorm van zwarte en witte scholen, scholen met rijke en arme jeugd.

Thema

Pedagogiek

Onderwerpen

Sociale veiligheid


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.