Onderzoek naar resultaten van Eureka!

KNOW | bijgewerkt op 12 april 2013

De Bredase scholenstichting INOS wil passend onderwijs bieden aan hoogbegaafde leerlingen van groep 3 tot en met groep 8. In 2008 is INOS daarom onder de naam Eureka! een pilot gestart met een bovenschoolse verrijkingsklas met veertien leerlingen van verschillende INOS-scholen

Het project Eureka! beoogde de volgende doelstellingen te realiseren:

  • vergroten van het welbevinden van de leerlingen
  • verbeteren van het leren leren
  • verhogen van succes van hoogbegaafden in het voortgezet onderwijs

Inmiddels is de pilotfase voorbij en heeft Eureka! een vaste plaats binnen de organisatie van INOS. Er nemen ruim 160 leerlingen deel aan bovenschoolse verrijkingsklassen. Het huidige project heeft zich gericht op het door ontwikkelen van het in 2008 gestarte Eureka!-verrijkingsprogramma voor hoogbegaafde leerlingen. Binnen het project zijn resultaten onderzocht en vergeleken van bovenschoolse en schoolgebonden verrijkingsklassen. Het doel was om onderwijsthema’s te beschrijven en te op te slaan in een databank en om instrumenten werden ontwikkeld voor resultaatmeting. Daarnaast moesten betrokkenen worden geschoold. Het einddoel was het eventueel bijstellen van het opbrengstgerichte onderwijs aan hoogbegaafde leerlingen.

Wat weten we?

Recent onderzoek laat zien dat het onderwijs aan hoogbegaafde leerlingen en de resultaten ervan vaak niet geëvalueerd worden (Doolaard & Oudbier, 2010). Het huidige project tracht duidelijk te maken dat een dergelijke evaluatie en in het verlengde daarvan ook opbrengstgericht werken mogelijk zijn bij onderwijs aan hoogbegaafde leerlingen. Daarmee kan het project fungeren als ‘good practice’ voor besturen van andere scholen(-gemeenschappen). Met betrekking tot het opbrengstgericht werken blijkt uit onderzoek dat meerdere factoren bevorderend zijn voor de mate waarin scholen opbrengstgericht werken (Ledoux, Blok, Boogaard & Krüger, 2009; Oomens, Van Aarsen, Eck & Kieft, 2008). Genoemd worden onder meer de kennis en vaardigheden van leerkrachten, directie en bestuur met betrekking tot opbrengstgericht werken en de rol van de directie en bestuur. Opbrengstgericht werken voor hoogbegaafde leerlingen is echter recent opgestart in de praktijk en behoeft daarom meer verdieping en onderzoek.

Dat betekent voor de praktijk

Hoe kan Eureka! haar onderwijsaanbod systematiseren en opbrengstgericht werken versterken? Deelvragen:

  • Op welke wijze kan het onderwijsaanbod voor de verrijkingsklassen worden gesystematiseerd?
  • Hoe kunnen leerling resultaten van leerlingen uit verrijkingsklassen worden gemeten?
  • Wat zijn de resultaten van leerlingen uit de verrijkingsklassen voor de drie Eureka! doelen?
  • Hoe kunnen we kennis en vaardigheden met betrekking tot opbrengstgericht werken bij leraren vergroten?
  • Hoe kunnen we de deskundigheid van leraren vergroten ten aanzien van het herkennen van hoogbegaafde leerlingen?

Handreikingen

Omschrijving projectresultaat en producten
Het project heeft ten eerste twee vragenlijsten opgeleverd voor zowel basisschoolleerlingen als leerlingen uit de brugklas. Ook leraren kunnen de vragenlijsten invullen. De resultaten van de vragenlijsten zijn beschreven in een tabellenrapportage. Bovendien zijn er binnen het project Eureka! ook zes uitgewerkte thema’s ontwikkeld voor onderwijs aan hoogbegaafde leerlingen van groep 3 tot en met groep 8. Deze thema’s zijn opgenomen in een databank.

Concrete opbrengsten
De projectleider noemt als meest bevredigende opbrengst van het project het feit dat het heeft aangezet tot reflectie op het functioneren van de organisatie, het doen van onderzoek en het in gang zetten van daarop aansluitende ontwikkelingen. Door dit onderzoek zijn de deelnemende scholen en leraren anders naar de leerlingen gaan kijken: bij sommige leerkrachten constateerde de projectleider een onderzoekende en meer reflecterende houding. Dankzij het project is er nu sprake van meer aandacht voor onderwijs aan hoogbegaafden in de reguliere setting, maar het terugbrengen van het aantal leerlingen in een aparte setting naar 150 leerlingen is nog niet gelukt. Directeuren zijn enthousiast over het project en actiever betrokken bij hoogbegaafde leerlingen. Tot slot heeft deelname aan dit SLOA-project ervoor gezorgd dat men zich bewust is geworden van de problematiek die er op dit moment is als het gaat om onderwijs aan hoogbegaafde kinderen. De vraag hoe onderwijs aan hoogbegaafden het best georganiseerd kan worden is belangrijke en actueler geworden binnen de organisatie.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.