onderzoek
vo

Taal- en rekenvaardigheden in het vmbo

Het referentiekader Nederlandse taal en rekenen zorgt voor ijking van het beheersingsniveau op het gebied van taal en rekenen op verschillende drempels in de leerloopbaan. De vraag doet zich voor hoe docenten de beheersing van de taal- en rekenvaardigheden van hun instromende en uitstromende vmbo-leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg en de kaderberoepsgerichte leerweg beoordelen en welke problemen zij constateren.

Wat weten we?

In 2010 is de Wet referentieniveaus Nederlandse taal en rekenen in werking getreden. Uit onderzoek van Duo Market Research (2010) bleek dat vmbo-scholen voldoende op de hoogte zijn van de invoering van de referentieniveaus. Wel spraken de respondenten de verwachting uit dat niveau F2 te hoog gegrepen is voor leerlingen van de basisberoepsgerichte leerweg. In de eerste monitor van het reken- en taalonderwijs (CITO, 2009) bleek dat aan het eind van het vmbo veel leerlingen het gewenste 2F-niveau niet hadden gehaald. In de basisberoepsgerichte leerweg hadden de meeste leerlingen het 2F-niveau niet gehaald (87% voor rekenen, 77% voor taal). In de tweede monitor (CITO, 2011) bleek dat 88% van de leerlingen van de basisberoepsgerichte leerweg rekenniveau 2F niet haalden en voor taalverzorging haalde 71% van die leerlingen niveau 2F niet.

De oorzaken van de tekorten of het tegenvallende prestatieniveau zijn voor een deel terug te voeren op onderwijsfactoren. In onderzoek naar de kwaliteit van het taalonderwijs onder 72 vmbo-scholen stelde de Inspectie van het Onderwijs (2008) vast dat docenten van leerlingen in de basisberoepsgerichte en kaderberoepsgerichte leerweg vaak niet weten hoe de taalprestaties van deze leerlingen waren in het basisonderwijs. Slechts 30% van de scholen had vastgelegd wat deze leerlingen in het tweede leerjaar moeten kennen en kunnen en 75% van de scholen toetste niet of de leerlingen na twee jaar het gewenste niveau hadden behaald. Eenzelfde beeld werd gevonden voor het rekenonderwijs (Inspectie van het Onderwijs, 2009).

Voor rekenen constateerde de Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen (2008) dat er binnen de verschillende onderwijstypen te weinig aandacht is voor het onderhoud van verworven rekenvaardigheden. 20% van de vmbo-leerlingen laten het vak rekenen vallen na het tweede leerjaar (Ballering, 2009).

Schijf (2009)

onderzocht de geletterdheid van 700 brugklassers. 27% van de BB-leerlingen had een achterstand van twee jaar voor technisch lezen.

Dat betekent voor de praktijk

Onderzoek

naar het oordeel van vmbo-docenten over het taal- en rekenvaardigheidniveau van leerlingen in de basisberoepsgerichte (BB) en kaderberoepsgerichte (KB) leerweg bij instroom in en uitstroom uit het vmbo. De volgende onderzoeksvragen werden daarbij beantwoord:
  • welke eisen stellen docenten aan hun leerlingen
  • hoe schatten zij het uitstroomniveau van hun leerlingen
  • welke witte vlekken worden geconstateerd
  • welke aanbevelingen kunnen ten aanzien van het reken- en taalonderwijs in het BB en KB worden gedaan

Dit onderzoek laat zien dat de docenten enige problemen verwachtten bij het bereiken van de referentieniveaus van hun leerlingen in de BB en KB, Ze waren negatiever over de beheersing van de niveaus voor rekenen dan die voor taal. Zij verwachtten meer van hun leerlingen in de KB dan in de BB. In de examenklassen zagen de docenten problemen voor leerlingen in de BB om taalniveau 2F te halen. Voor leerlingen in de KB zagen zij nauwelijks problemen. Voor rekenniveau 2F zagen zij voor beide groepen problemen.

Knelpunten bij taal zijn het lezen van adolescenten- en volwassenenliteratuur, mondelinge taalvaardigheden en het lezen van zakelijke teksten. Knelpunten bij rekenvaardigheden zijn de domeinen verhoudingen, meten en meetkunde. Het gaat daarbij zowel om het paraat hebben van kennis en vaardigheid als om het functioneel gebruik ervan. Gezien de resultaten van de CITO-metingen lijken de leraren in de BB te optimistisch te zijn over de beheersing van de rekenniveaus.

Handreikingen

Er zijn nog geen handreikingen beschikbaar. Kent u een handreiking hierbij of heeft u er één ontwikkeld, dan staat hier binnenkort misschien uw bijdrage!

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Nederlands

Auteur(s)
Oosterman, J., Ballering, C., Puper, H., Gelderblom, G., Haaksma, T. & Schouten, E.
Jaar
2009

Auteur(s)
CITO
Jaar
2011

Auteur(s)
CITO
Jaar
2009

Auteur(s)
Duo Market Research
Jaar
2010

Auteur(s)
Inspectie van het Onderwijs
Jaar
2008

Auteur(s)
Inspectie van het Onderwijs
Jaar
2009

Auteur(s)
Schijf, T., A. Van der Leij, A. van Berkel, J. Bekebrede & B. Zijlstra
Jaar
2010

Auteur(s)
Schijf, G.M.
Jaar
2009

Beschrijving
Onderzoek naar het oordeel van vmbo-docenten over het taal- en rekenvaardigheidniveau van leerlingen in de basisberoepsgerichte en kaderberoepsgerichte leerweg bij instroom in en uitstroom uit het VMBO.
Auteur(s)
Hoeven, J. van der & Meijer, J.
Jaar
2011


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.