Sociaal-emotionele ontwikkeling vo

lerarenredactie | bijgewerkt op 09 oktober 2009

Met sociaal emotionele ontwikkeling bedoelen we de ontwikkeling van het samenleven met anderen (sociaal) en het om kunnen gaan met eigen en andermans gevoelens (emotioneel). Mensen ontwikkelen zich sterk op sociaal emotioneel gebied van hun 1e tot hun 20e levensjaar. Tijdens de schooltijd ontwikkelen kinderen zich dus tot een sociaal wezen, dat op een fijne manier met zichzelf en anderen om kan gaan.

Jongeren in het voortgezet onderwijs zijn op weg naar volwassenwording en het ontwikkelen van een eigen identiteit. Ze ontdekken wie ze zelf zijn, onderscheiden zich van anderen, maar passen zich ook juist aan leeftijdsgenoten aan. Het is een complexe tijd waarin sociale vaardigheden tevens tot ontwikkeling komen.

Puberteit

Waar kinderen in de basisschoolleeftijd nog aanhankelijk en afhankelijk zijn en gericht op volwassenen om richtlijnen en sturing te krijgen, zo neemt dit in de vroege pubertijd af. Tijdens deze periode is de puber vaak egocentrisch: alles staat in het teken van hem of haar. Relaties met anderen zijn alleen van belang als er voor de ander ‘iets te halen’ valt en brutaal gedrag en het zoeken naar grenzen van wat wel en niet mag zijn in deze fase heel gewoon. In de loop van de puberteit maakt deze egocentrische houding plaats voor een meer gelijkwaardige ‘wij’-houding. Wat een ander vindt, wordt bijna net zo belangrijk gevonden als de eigen mening. Het blijft voor de jongeren nog lastig om afgewezen te worden of om kritiek te krijgen.

Sociale vaardigheden

Groepsgelijkheid wordt dus gewaardeerd en is het volgen van groepsnormen en -waarden erg belangrijk. Aandacht voor gevoelens van een ander, nee zeggen, omgaan met kritiek, waardering uiten en grenzen aangeven: het zijn allemaal sociale vaardigheden. Sociale vaardigheden zijn elke dag aan de orde van de dag: thuis, op straat en op school. Sommige sociale vaardigheden gaan de jongeren makkelijker af dan de anderen en die zullen ze moeten leren.

Aandacht vanuit school

Het is belangrijk dat VO-scholen aandacht besteden aan sociale vaardigheden en weerbaarheid. Jongeren moeten geholpen worden bij het leren bewust en verantwoordelijk zijn met zichzelf en met elkaar om te gaan. Naast het verwerven van kennis, houdingen en vaardigheden gaat het daarbij ook om het leren benutten van reflectie. Een goede sociaal-emotionele ontwikkeling is de basis om psychische en/of sociale problemen te voorkomen. Er valt veel winst te halen door deze problemen voortijdig aan te pakken.

Bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.