Transactioneel leiderschap

KNOW | bijgewerkt op 29 november 2013

Het concept transactioneel leiderschap is verwant met de opvatting dat mensen gemotiveerd worden door beloningen en straffen. Deze leiderschapsstijl apelleert daarom aan het eigenbelang van de volger.

Het concept transactioneel leiderschap is verwant met de opvatting dat mensen gemotiveerd worden door beloningen en straffen. Deze leiderschapsstijl apelleert daarom aan het eigenbelang van de volger.

De relatie tussen leider en volger is te beschouwen als een ruil-relatie: als de volger doet wat is afgesproken, krijgt deze in ruil voor de prestatie een beloning. De relatie is gebaseerd op een impliciet of expliciet contract, waarin de leider duidelijk maakt welke prestatie van de volger wordt verwacht. De relatie tussen leider en volger is een zakelijke relatie. Voor een volger moet vooraf duidelijk zijn

  • De prestatie die wordt verwacht
  • Hoe die prestatie gerealiseerd moet worden
  • Welke hulpbronnen daarbij ingezet kunnen worden
  • Welke beloning daar tegenover staat

Conceptueel wordt transactioneel leiderschap vaak naast transformationeel leiderschap gezet. Transactioneel leiderschap is dan kort te typeren als:

Wat weten we?

In empirisch onderzoek wordt wel onderscheid gemaakt tussen drie varianten van transactioneel leiderschap.

  • Passieve vorm van ‘management by exception’
    Stijl waarbij de leider eerst heldere doelen afspreekt (of oplegt) en pas ingrijpt als deze niet gehaald zijn, of als er anderszins grote problemen ontstaan.
  • Actieve vorm van ‘management by exception’
    Stijl waarbij de leider niet alleen heldere doelen afspreekt (of oplegt), maar ook tussentijds de voortgang monitort, bijstuurt als dat nodig is en let op dat wat zich voordoet.
  • Constructief transactioneel
    Stijl waarbij de leider de doelen stelt, de volger duidelijk maakt wat de verwachtingen zijn, maar ook erkenning geeft voor wat er goed gaat, suggesties, adviezen en feedback geeft en de volger beloont als daar aanleiding voor is.

Van deze varianten van transactioneel leiderschap is de laatste, de constructieve stijl, het meest effectief.

Er zijn vergelijkende studies gedaan naar transactioneel versus transformationeel leiderschap. Daaruit blijkt dat schoolleiders die in hun werk meer kenmerken laten zien die passen bij transformationeel leiderschap, effectiever zijn dan schoolleiders wiens gedrag beter te typeren is als transactioneel.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.