Competentieontwikkeling op lespleinen

KNOW | bijgewerkt op 28 januari 2014

Op de Burgemeester Harmsma school wordt al langer gewerkt met beroepsgerichte lespleinen. De Burgemeester Harmsma school verwacht dat het werken op lespleinen het functioneren van leerlingen, met name ten aanzien van de metacognitieve competenties (zelfstandigheid, planmatigheid en samenwerkingsgerichtheid) meer tot ontwikkeling zal brengen dan onderwijs in een traditionele klassikale situatie. Met ingang van schooljaar 2009-2010 is de school gestart met lespleinen voor de avo-vakken Nederlands, Engels en Wiskunde (het zogenaamde NEW-plein) voor de onderbouw leerlingen. In het kader van de SLOA-regeling van de VO-raad onderzoekt de school de effecten van het NEW-plein.

Dat betekent voor de praktijk

In schooljaar 2008-2009 is de Burgemeester Harmsmaschool gestart met een experiment met lespleinen in de onderbouw. VMBO-leerlingen kregen les in NEW-pleinen waarbinnen de vakken Nederlands, Engels en Wiskunde geïntegreerd waren. Met deelname aan de SLOA-regeling van de VO-raad werd onderzoek naar het effect van die lespleinen uitgevoerd in samenwerking met het lectoraat Duurzame Schoolontwikkeling van NHL Hogeschool Leeuwarden. Allereerst zijn de ervaringen en meningen van leerlingen over het NEW-plein aan de hand van een enquête onderzocht. Daarnaast is er met een zelf-ontwikkeld meetinstrument bekeken welke meta-cognitieve competenties leerlingen uit de experimentgroep (de groep leerlingen dat les krijgt op het NEW-plein) ontwikkelden. Aan de hand van de ervaringen van docenten is onderzocht welke didactische competenties van belang zijn binnen het NEW-plein.

Ervaringen en meningen van leerlingen over NEW-plein
Over het algemeen kan gesteld worden dat leerlingen naar eigen zeggen veel hebben geleerd op het NEW-plein. Qua metacognitieve vaardigheden geven zij aan geleerd te hebben beter zelfstandig te werken, beslissingen te nemen en om te plannen. Op hoofdlijnen zijn leerlingen tevreden over het NEW-plein. Echter, wanneer hen gevraagd wordt een keuze te maken tussen een normale les in een leslokaal of het NEW-plein kiezen ze voor het eerste.

De ontwikkeling van de (meta-)cognitieve competenties bij de leerlingen
De leerlingen uit de experimentgroep scoren in klas 3 gemiddeld niet beter op metacognitieve competenties dan de leerlingen uit de reguliere groep. Wel scoren meisjes uit de experimentgroep gemiddeld iets hoger dan meisjes uit de reguliere groep. Het deelnemen aan de experimentgroep heeft geen negatief effect op de resultaten voor de NEW-vakken. Over het algemeen kan dus gesteld worden dat qua vaardigheden het NEW-plein voornamelijk bij meisjes een licht positief effect heeft gehad. Om de NEW-lespleinen beter aan te laten sluiten op de behoeftes van leerlingen is er wel voor gekozen om de lestijden op het lesplein terug te brengen naar twee lessen per week: een van 60 minuten en een van 120 minuten.

Docentcompetenties binnen het NEW-plein
Volgens de betrokken NEW-pleindocenten zijn er enkele competenties die extra belangrijk zijn voor het werken op het NEW-plein. Het is van groot belang dat docenten een uitstekende relatie met de leerlingen ontwikkelen en onderhouden. Deze pedagogische component is van belang bij het stimuleren van zelfstandigheid, het leren samenwerken en kunnen omgaan met verschillen. Daarnaast is het van groot belang dat de samenwerkende docenten inhoudelijk, didactisch maar vooral pedagogisch op één lijn zitten.

Voor een volledige overzicht van de resultaten en opbrengsten zie de onderzoeksrapportage.
In de bijlagen vindt u onder andere de verschillende vragenlijsten en een onderzoeksartikel dat is geschreven voor de onderwijsconferentie in Malmö (ICSEI).

Handreikingen

Draaiboek NEW-plein
In het draaiboek van het NEW-plein staan aandachtspunten en richtlijnen beschreven voor zowel docenten, mentoren als leerlingen. Hierbij ligt de focus op het ontwikkelen van de metacognitieve vaardigheden en het volgen van de leerontwikkeling.

Instrument voor meten van meta-cognitieve vaardigheden van leerlingen
Aan de hand van de observaties van verschillende docenten wordt binnen de Burgemeester Harmsmaschool bepaald in hoeverre een leerling beschikt over meta-cognitieve competenties. Dit observatie-instrument dient voor een leerling door tenminste 3 docenten te worden ingevuld.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.