Brede brugklas selectie

Kennisrotonde | bijgewerkt op 13 juni 2016

Zorgt een brede brugklas voor een effectieve selectie?

Wat weten we?

Iedere middelbare schoolcarrière begint in de brugklas. Die brugklas kan nogal verschillen van opzet: van een eerste klas met alleen gymnasiasten tot een driejarige brugperiode met leerlingen van vmbo tot en met vwo-niveau. Draagt een brede brugklas bij aan de plaatsing van leerlingen op het niveau dat het beste past bij hun capaciteiten?

Ja, uit onderzoek is gebleken dat een heterogene brugklas het beste werkt voor leerlingen die zich in zo’n brugklas kunnen optrekken aan klasgenoten met een hoger niveau. Vooral de dakpan-brugklas met een combinatie van twee schooltypen levert voordelen op voor deze leerlingen. Het is echter niet zo dat geldt ‘hoe breder, hoe beter’. En leerlingen die al op het hoogste niveau presteren (vwo), ontwikkelen zich het beste in een groep met andere hoog presterende leerlingen zoals in een categoriale brugklas.

Het Nederlands voortgezet onderwijs kent verschillende soorten brugklassen, van ‘smal’ (homogeen) tot ‘breed’ (heterogeen), met een duur van één, twee of zelfs drie jaar. We onderscheiden: 1) de categoriale brugklas met één schooltype, bijvoorbeeld vmbo-tl of gymnasium; 2) de dakpan-brugklas met een combinatie van twee schooltypen, bijvoorbeeld vmbo-tl/havo of havo/vwo, en 3) de brede brugklas met een combinatie van drie of meer schooltypen, bijvoorbeeld de vier leerwegen van het vmbo of vmbo-tl/havo/vwo. De vraag is nu wat de invloed is van de inrichting van de brugklas: Is het waar dat brede brugklassen bijdragen aan de plaatsing van leerlingen op het opleidingsniveau dat het beste past bij hun capaciteiten?

Dakpan-brugklas biedt voordelen

Er zijn sterke aanwijzingen dat een dakpan-brugklas voordelen oplevert voor bepaalde leerlingen: leerlingen met een vmbo-tl-advies hebben een grotere kans hun diploma te behalen als zij in een vmbo-tl/havo brugklas beginnen, dan wanneer zij op een categoriale vmbo-tl starten. Hetzelfde geldt voor leerlingen met havo-advies in een havo/vwo-brugklas. Internationaal onderzoek laat zien dat vooral de leerlingen van ouders met een laag opleidingsniveau profiteren van latere selectie. Vertaald naar de Nederlandse context: plaatsing in een heterogene brugklas vergroot hun kansen op een succesvolle schoolloopbaan.

Het verklarend mechanisme hierachter is het ‘peer’-effect: de invloed van het niveau van medeleerlingen op de prestaties van een individuele leerling. In een vmbo-tl/havo-brugklas trekken de leerlingen met vmbo-tl-advies zich op aan de havo-leerlingen, zoals havo-leerlingen zich in een havo/vwo-brugklas optrekken aan vwo-leerlingen.

Voor plaatsing van leerlingen met een havo-advies in een vmbo-tl/havo-brugklas werden geen nadelige gevolgen gevonden. Anders ligt het bij leerlingen met een vwo-advies. Hun schoolloopbaan verloopt gemiddeld succesvoller wanneer zij starten in een categoriale brugklas; zij kunnen zich hierin optrekken aan de ‘betere’ vwo’ers. In een dakpanklas havo/vwo zijn daarvoor minder kansen.

Meer weten?

Lees hier het volledige rapport Effecten van brede brugklassen, inclusief geraadpleegde bronnen, naar aanleiding van de vraag.

Deze vraag is overgenomen van de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sanne Kruijer en Anne Luc van der Vegt.

In gesprek

Snel kennisnemen van wetenschappelijk onderzoek dat relevant is voor jouw onderwijs? Stel dan je vraag aan de Kennisrotonde!

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

In gesprek

Snel kennisnemen van wetenschappelijk onderzoek dat relevant is voor jouw onderwijs? Stel dan je vraag aan de Kennisrotonde!

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.