Sociale binding en uitvalpreventie

KNOW | bijgewerkt op 04 juni 2013

Sociale binding (aan school, buurt, de samenleving of specifieke gemeenschappen daarbinnen) wordt vaak gezien als preventieve tegenkracht of beschermende factor tegen uitval. Daarbij kan het zowel gaan om schooluitval als om uitval uit de samenleving. Sociale binding zou mede bevorderd worden door een veilig klimaat in school en omgeving, zo wordt vrij algemeen aangenomen. Er lijkt in toenemende mate enthousiasme te zijn voor bijvoorbeeld mentoring- en maatjesprojecten, waarbij de persoonlijke en sociale binding zich in principe verenigen.

Dit artikel concentreert zich op verbindingen tussen school en omgeving die bevorderlijk zouden kunnen zijn voor sociale binding en uitvalpreventie. Voorlopig zijn ook enkele gegevens over de inrichting van veiligheid in binnenschools verband opgenomen.

Wat weten we?

Er is veel onderzoek gedaan naar preventie van voortijdig schoolverlaten; uit een hier beschreven recente reviewstudie blijkt het belang van een integrale aanpak in diverse leefmilieus.
Onderzoek naar bevordering van sociale binding dient nog nader geïnventariseerd te worden. Hier is al wel enig onderzoek opgenomen dat positieve effecten van mentorprojecten weergeeft.

Preventie voortijdig schoolverlaten
Uit het review van De Baat & Messing (2012) blijkt het belang van een integrale aanpak in diverse leefmilieus. Onderzoek naar bevordering van sociale binding dient nog nader geïnventariseerd te worden. Hier is al wel enig onderzoek opgenomen dat positieve effecten van mentorprojecten weergeeft. De belangrijkste conclusie is dat inzetten op preventie de meeste kans op succes biedt. Langdurige preventieve activiteiten zijn succesvoller dan activiteiten gericht op leerlingen die al zijn uitgevallen. Het blijkt in de praktijk moeizaam te zijn om voortijdig schoolverlaters terug te laten keren naar school. Een integrale preventieve aanpak in alle leefmilieus heeft de voorkeur, waarbij ouders en school intensief optrekken en getracht wordt de eventuele negatieve invloed van een vriendengroep te beperken. Afstemming tussen school en ouders vergroot de kans op goede onderwijsresultaten en verkleint de kans op schoolverzuim en voortijdig schooluitval. Vooral spontane activiteiten, die min of meer vanzelf tot stand komen hangen positief samen met leerprestaties. Aan scholen dus de lastige taak om ‘spontane verbondenheid’ met moeilijk bereikbare ouders te bewerkstelligen.

Invloed van mentorprojecten
Crul, M. & Kraal, K. (2004) deden evaluatieonderzoek naar drie mentorprojecten: het Marokkaans Coachingsproject in Den Haag, het Mentorproject Roosendaal en het Mentorproject Utrecht. In de evaluatie is gekeken naar mentoring onder gewone allochtone vmbo-leerlingen, vmbo-risicoleerlingen en allochtone havo- en vwo-leerlingen. De mentorbegeleiding voor ‘gewone’ vmbo-leerlingen is een belangrijke aanvulling op de bestaande leerlingbegeleiding, vooral als het gaat om het aanpakken van sociaal-emotionele problemen van leerlingen. Het kwalitatieve onderzoek geeft een duidelijke vooruitgang aan in leerprestaties, een verbetering van de leerstijlen, een vergroting van het zelfvertrouwen en een verbetering van het zelfbeeld. Ook op gebied van studiemotivatie en studieperspectief zijn er positieve veranderingen zichtbaar.dat voor risicoleerlingen een aparte mentormethodiek moet worden ontwikkeld, en dat ook de begeleidingsstructuur en de training van de mentoren dienen te worden aangepast. Mentorprojecten lijken mede door de grote deelname van vrouwelijke mentoren (meer dan de helft van de mentoren) die fungeren als geslaagde vrouwelijke rolmodellen een belangrijk instrument om Marokkaanse en Turkse meisjes te bereiken.

Dat betekent voor de praktijk

Er zijn diverse websites en andere publicaties met informatie over de aanpak van voortijdig schoolverlaten, veilig schoolklimaat, en hiermee samenhangende aspecten zoals mentoring of omgang met diversiteit. Onderstaande verzameling aan websites en publicaties is uit te breiden via nadere inventarisatie, waarbij gekeken zal worden naar meer differentiatie in aspecten van sociale binding en uitvalpreventie.

Websites

Handreikingen

Er is nadere inventarisatie nodig om dit onderdeel te vullen. Vooralsnog is slechts een handreiking over mentoring opgenomen. Kennispunt Mentoring stimuleert de inzet van mentoring ter verhoging van de kansen op schoolsucces. Ook wordt gewerkt aan de verhoging van de kwaliteit en duurzaamheid van mentoring. De site zorgt voor uitwisseling van kennis en ervaring en het verspreiden van inspirerende ideeën, projecten, instrumenten, voorbeelden, onderzoek, publicaties.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.