InnovatieImpuls Onderwijs: beter en slimmer organiseren

lerarenredactie | bijgewerkt op 05 april 2017

Of het nu gaat om nieuwe organisatievormen, een andere manier om je personeel in te zetten of om het gebruik van digitale middelen, de experimenten van InnovatieImpuls Onderwijs (IIO) onderzoeken op innovatieve wijze hoe je onderwijs slimmer en beter kunt organiseren. Van 2011 tot 2015 werden landelijk op 150 scholen in het funderend onderwijs vijf verschillende innovatie-experimenten uitgevoerd met subsidie van het ministerie van OCW. Dit heeft veel inzichten en ervaringen opgeleverd in zowel de inhoud als het proces van onderwijsinnovatie. De vijf IIO Experimenten zijn: SlimFit, E-klas & PAL-student, Leerlingen voor Leerlingen, Onderwijsteams en Videolessen.

Aanvankelijk was het doel van de vijf experimenten om op scholen met minder leraren minstens zo goed onderwijs te kunnen bieden, terwijl de werkdruk niet stijgt. Uiteindelijk blijken deze experimenten ook interessante andere effecten en opbrengsten teweeg te brengen: zo ontstaat er nieuwe gemeenschapszin tussen leraren en schoolleiding in SlimFit-scholen, worden leerlingen geprikkeld en betrokken bij hun eigen onderwijs door Leerlingen voor Leerlingen, en kunnen tekortvakken toch worden gegeven door middel van Videolessen. IIO werpt een frisse, kritische blik op het huidige onderwijssysteem en de organisatie van onderwijs en experimenteert met nieuwe manieren waarop het onderwijs georganiseerd kan worden.
Globaal genomen is er binnen de scholen met vier zaken geëxperimenteerd:

  • Groepering van leerlingen: grotere groepen, heterogene groepen, leerlingen van verschillende scholen;
  • Een andere inzet van ander personeel: vormen van teamteaching, inzet van onderwijsondersteuners, studenten als persoonlijke assistent van de leraar (PAL), leerlingtutoren, vakinhoudelijke experts van universiteiten;
  • De rol van leerlingen in het onderwijsleerproces: meer zelfverantwoordelijkheid en zelfstandig werken;
  • De inzet van ICT en e-didactiek: E-klassen, videoverbindingen tussen klassen, vakinhoudelijke filmpjes die door leerlingen gemaakt waren.

Effectmeting
Gedurende de looptijd van de experimenten hebben onderzoekers van SEO Economisch Onderzoek en ResearchNed gegevens verzameld bij scholen waarmee een antwoord kan worden gegeven op de oorspronkelijke onderzoeksvraag bij het experiment: Is het als gevolg van de innovaties mogelijk om met minder leraren hetzelfde aantal leerlingen te bedienen, zonder dat dit ten koste gaat van de onderwijskwaliteit en werkdruk van leraren? Dit is het effectenonderzoek. Daarnaast is er door het Kohnstamm Instituut en de HvA een aanvullend kwalitatief onderzoek uitgevoerd, om zoveel mogelijk bruikbare innovatielessen te verzamelen en te verspreiden.

De onderzoekers van het effectenonderzoek concluderen positieve effecten op de efficiëntie en kwaliteit van het onderwijs. Onderwijs op maat op basisscholen leidt onder andere tot hogere cito-scores en tevredener ouders. Scholen in het voortgezet onderwijs gaan beter om met lerarentekorten en bij sommige concepten halen leerlingen betere resultaten. Belangrijke succesfactor is dat de scholen zelf de vijf concepten hebben bedacht, en leraren en schoolleiders de experimenten zelf hebben vormgegeven en elkaar helpen professionaliseren.

Uit het kwalitatieve onderzoek komen de volgende vier hoofdopbrengsten naar voren:

  • Op ruim 150 scholen is geëxperimenteerd met eigentijds onderwijs;
  • Alle 5 experimenten hebben het contact tussen leraren onderling (peer review) en hun lerend vermogen vergroot;
  • Schoolleiders en leraren zijn aantoonbaar beter in gesprek gekomen over de doelen van hun onderwijs;
  • Leraren nemen waar dat leerlingen met meer plezier leren.

Scholen die overwegen met een van de concepten aan de slag te gaan adviseren we de onderzoeken goed door te lezen. Daarin worden voor de verschillende aanpakken succesfactoren genoemd, maar ook de factoren die minder goed bleken te werken. U vindt de onderzoeken en andere nuttige documenten hieronder. Op de site van InnovatieImpuls Onderwijs vindt u alle informatie over het programma bij elkaar: de onderzoeken, de factsheets en de publieksversies voor het primair en voortgezet onderwijs van het effectonderzoek.

Links

InnovatieImpuls Onderwijs: Alle informatie over IIO verzameld.
Leerlingen voor Leerlingen: Site met uitleg-video’s voor leerlingen, gemaakt door mede-leerlingen.
E-klassen: E-klassen die u zo kunt gebruiken in uw eigen les ( biologie, natuurkunde en scheikunde).
SlimFit App: Hulpmiddel om je onderwijs SlimFit-wijs te organiseren.

referenties

bijlagen

In deze video ziet u de uitleg van het project InnovatieImpuls Onderwijs.
Op Leraar24 kunt u ook video’s van alle deelprojecten (SlimFit, E-klas & PAL-student, Onderwijsteams, Videolessen en Leerlingen voor Leerlingen) vinden.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.