onderzoek
vo

Ouderbetrokkenheid vormgeven op school

Hoe kan ik ouderbetrokkenheid vormgeven in mijn school? Daarover gaat het onderzoek ‘Aardig of gelijkwaardig’. De publicatie geeft handvatten aan elke school die ouderbetrokkenheid zelf wil vormgeven. Het verslag behelst de opbrengsten van het eerste onderzoeksjaar (2011) en beschrijft de vormen van ouderbetrokkenheid die zichtbaar zijn op de vijftien participerende po en vo scholen.

Wat weten we?

Uit het rapport van PISA (2010) is gebleken dat de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs niet significant is verbeterd. PISA ziet effectieve ouderbetrokkenheid als één van de positieve succesfactoren voor een verbetering in onderwijskwaliteit. Nederland heeft hier echter nog een flinke slag in te slaan, zo vindt ook de Onderwijsraad (2010). Zij stellen dat de samenwerking tussen scholen en ouders verbetering vraagt en dat de rol van ouders beter uit de verf zou moeten komen. Zowel in het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs.

Het is niet voor niets dat PISA aangeeft dat je ouders nodig hebt om je onderwijskwaliteit te verbeteren. Jarenlang internationaal onderzoek (Smit et.al., 2006) laat namelijk zien dat als er geïnvesteerd wordt in ouderbetrokkenheid de leerling daar beter van wordt. Dit geldt voor zowel het functioneren van de leerling binnen de school, hun cognitief functioneren, hun schoolprestaties, hun werkhouding als voor leerlingen van alle leeftijden, sociaal-economische status, etnische achtergronden en opleidingsniveaus van ouders.

Duidelijk is dat het belangrijk is voor scholen om de samenwerking met ouders aan te gaan of te versterken, maar hoe ze dat moeten doen, is een hele andere vraag. Het onderzoek ‘Aardig of gelijkwaardig‘ probeert hier antwoord op te geven door het beschrijven van verschillende scholen (casussen) en hoe ouderbetrokkenheid daar leeft in de visie en missie en hoe dit zich in de praktijk in de samenwerking met ouders uit.

Er bestaan meerdere visies op ouderbetrokkenheid en hoe ouders en hun rol gezien worden (De Vries, 2012). Sommigen beschrijven ouders als klant, anderen typeren ouders als educatieve partners. CPS ziet ouders simpelweg als ouders. Dit, omdat het recht doet aan wie ze zijn en de overtuiging waarmee ze dingen doen en hoe ze handelen.

Ouders hebben kenmerken van klanten (bijvoorbeeld omdat ze ‘diensten afnemen’) en van educatieve partners (bijvoorbeeld omdat ze een gezamenlijk belang hebben), maar hun emotionele betrokkenheid bij hun kind is zo uniek, dat je niet kunt spreken van ‘klant’ of ‘partner’. Kortom, als een school ouders gewoon als ouders benadert, ontstaat er respect voor hun bijzondere rol en hun (soms irrationele) emoties wanneer het hun kind betreft.

Dat betekent voor de praktijk

Het onderzoek ‘Aardig of gelijkwaardig’ is voornamelijk gebaseerd op onderzoek uit Amerika. De standaarden van de Parent Teacher Association (PTA) zijn hiervoor gebruikt.

Gemeenschappelijke doelen en gemeenschappelijke verantwoordelijkheid van school en ouders zijn de kernelementen waaruit deze standaarden zijn opgebouwd. De PTA beschikt over meer dan een eeuw aan kennis en ervaring op het gebied van samenwerking tussen school en ouders. De PTA-standaarden en het daaraan gekoppelde assessment maken het voor scholen mogelijk om zichzelf te toetsen en zo in kaart te brengen in hoeverre zij aan deze standaarden voldoen.

Het werken met de PTA standaarden is succesvol gebleken in Amerika en voor dit onderzoek zijn de standaarden vertaald naar de Nederlandse situatie.

Naast de PTA is ook het ‘Schoolontwikkelingsmodel Ouderbetrokkenheid’ gebruikt om vorm te geven aan dit onderzoek (De Vries, 2012). Dit zogenaamde 5-fasen model gaat uit van vijf erschillende type scholen:

  • De informatiegerichte school: gericht op het verstrekken van informatie aan ouders
  • De structuurgerichte school: gericht op het verstrekken van informatie en het bieden van duidelijke structuren
  • De relatiegerichte school: gericht op verstrekken van informatie, structuren bieden en de relatie met ouders)
  • De samenwerkingsgerichte school: gericht op het verstrekken van informatie, structuren bieden, relatie met ouders en investeert in optimale betrokkenheid van ouders
  • De innovatiegerichte school: gericht op alle bovenstaande factoren en op samen met ouders het onderwijs en de schoolorganisatie te innoveren

Het onderzoek is met behulp van beide instrumenten (de PTA-standaarden en het schoolontwikkelingsmodel ouderbetrokkenheid) afgenomen en kan door elke school ook als zodanig gebruikt worden. Zo blijkt in welke ontwikkelingsfase de school zich bevindt en aan welke standaarden de school al voldoet en waar nog in geïnvesteerd kan worden.

Handreikingen

Met behulp van de PTA-standaarden en het Schoolontwikkelingsmodel Ouderbetrokkenheid kunt u als school zelf aan de slag met het evalueren van uw praktijk. In welke fase bevindt uw school zich en wat kunt u doen om een volgende stap te zetten?

Daarnaast kunt u het onderzoek ‘Aardig of gelijkwaardig‘ gebruiken om tips op te doen met betrekking tot:

  • hoe je de relatie met ouders concreet kunt versterken
  • welke vormen van ouderbetrokkenheid werken in de praktijk
  • hoe je de samenwerking tussen school en ouders gelijkwaardig en niet-vrijblijvend maakt, met oog voor elkaars positie en verantwoordelijkheid
Auteur(s)
Onderwijsraad
Jaar
2010

Beschrijving
Auteur(s)
De Vries, P.
Jaar
2012

Auteur(s)
Organisation for Economic Co-operation and Development
Jaar
2010

Auteur(s)
Smit, F., Sluiter, R. & Driessen, G.
Jaar
2006

Auteur(s)
Epstein, J.L.
Jaar
2009

Auteur(s)
Heldoorn, G., Hogeboom, B., De Vries, P. & De Vrije, G.
Jaar
2011

Auteur(s)
Heldoorn, G., Hogeboom, B., De Vries, P.
Jaar
2012


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.