onderzoek
po

Meetkunde in het primair onderwijs

Meetkunde komen we overal tegen. Bij deelname aan het verkeer, sport, spel en dans, kunst, inrichting van de woning, bouwen en knutselen. Bij het opruimen, bij het begrijpen van telefonie en waterleiding, bij logistiek, of bij het begrijpen van lucht- en ruimtevaart … Dat biedt veel mogelijkheden om er in de klas mee aan de slag te gaan. Dat is niet alleen leerzaam, maar kan leerlingen ook vaak enorm motiveren!

Overal spelen meetkundige inzichten en activiteiten een rol. Bij logistiek gaat het om ‘de juiste dingen, op de juiste tijd, op de juiste plaats, in de juiste hoeveelheden tegen optimale kosten’. Voor het vinden van evenwicht tussen al deze logistieke factoren is meetkunde nodig. In het verkeer speelt meetkunde een rol zoals bij routes en routebeschrijvingen.

Wat weten we?

Bij meetkunde gaat het onder meer over de plaats van objecten in de ruimte, richting van kijken en bewegen, routes, netwerken (telefoonnet, wegennet, waterleiding), vertakte vormen, de plaats van objecten ten opzichte van elkaar, zoals ‘tegenover elkaar’ en (spiegel)symmetrie, vlakke en ruimtelijke figuren, patronen, vormen zoals lijn(stuk), cirkel, vierkant, rechthoek of driehoek en de eigenschappen van vormen, hoe vormen zijn samengesteld uit andere vormen, het afbeelden (projecties) van ruimtelijke vormen in het platte vlak, en het vergroten en verkleinen van vormen en afbeeldingen (zoals even groot, of niet even groot maar dezelfde vorm).

De kennisgebieden van meetkunde zijn in te delen naar ervaren, verklaren en verbinden (De Moor e.a., 1997; Van den Heuvel-Panhuizen & Buijs, 2004; Gravemeijer e.a., 2007). In de meetkunde op school komen steeds twee invalshoeken naar voren:

  • Je kijkt naar een meetkundige verschijning en probeert deze te beschrijven en te verklaren
  • Je  bent zelf onderdeel van een ‘meetkundige ruimte’ (een kamer etc.) en je bent bezig met je eigen oriëntatie in die ruimte (ruimtelijke oriëntatie).

Dit zijn processen die al in een vroeg stadium geleerd worden (Van Nes 2009, Noteboom, 2002).

Referenties

Dat betekent voor de praktijk

De organisatie en het ordenen van het huishouden vraagt meetkundige inzichten en activiteiten. Denk hierbij aan het inrichten, opruimen, (ver)bouwen en knutselen in huis. Hierbij spelen meetkundige aspecten als oriënteren, lokaliseren, projecteren en redeneren een rol. Datzelfde geldt in de bouw, techniek en andere beroepen en activiteiten waarbij het gaat om construeren, ontwerpen en opbouwen.

Bij sport, spel en dans worden eigen bewegingsmogelijkheden (snelheid en richting) en die van anderen ingeschat, bijvoorbeeld bij voetbal, handbal, het spelen van verstoppertje en het uitvoeren van de Zwanendans (Meester, 1991). Dit geldt ook in de virtuele werkelijkheden van moderne computerspellen (Boon, 2003). Bij kunst en architectuur speelt bovendien het esthetische aspect van meetkunde. Spiegelingen en andere meetkundige transformaties op vlakke en ruimtelijke figuren in allerlei patronen worden daarin uitvoerig gebruikt, bijvoorbeeld bij de vlakvullingen, patronen en ‘onmogelijke figuren’ van Escher en geometrische figuren in bijvoorbeeld Islamitische kunst.

Elke basisschool-rekenmethode biedt meetkundige activiteiten aan. De activiteiten worden vaak gezien als ‘extra motiverend’, omdat de activiteiten zo dicht tegen de werkelijke wereld aan liggen (je moet bijvoorbeeld een routebeschrijving volgen).

In Volgens Bartjens zijn veel artikelen gepubliceerd waarin ideeën voor meetkundige activiteiten vermeld staan (bijvoorbeeld  Prinsen en Notten 2011; Van Galen en Van Dijk 2010).

Referenties

Handreikingen

Lesideeën

Het is de moeite waard om bijzondere meetkundige activiteiten in te lassen. Ideaal voor groepswerk en het kan sterk motiverend werken voor kinderen om met rekenen bezig te zijn:

Je loopt een wandeling door goed naar de foto’s te kijken en dan te zoeken waar die foto precies gemaakt is.

  • Helikoptertochtje Neem de kaart van Nederland en kijk hoe ver je kunt komen met een helikopter.

RekenWeb kent enkele meetkundige activiteiten voor op de computer:

Een veelgebruikt spel op RekenWeb om ruimtelijk inzicht (het manipuleren van blokken) te oefenen.

Een spel om te gebruiken in de eerste fase van het oppervlakte begrip (vanaf groep 5/6)

Een poster vol met ‘mega-‘, ‘kilo-‘, ‘milli-‘ . Er zitten plaatjes bij, zodat je kan bedenken hoe groot of hoe veel dat eigenlijk is.

Je kunt de poster downloaden op A4 formaat (pdf, 6mb) of in acht stukken om er één grote poster van te maken (pdf, 8mb).

Er zijn ook enkele lessuggesties.

Referenties

Thema

Curriculum

Onderwerpen

Rekenen & wiskunde


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.