Transformationeel leiderschap

KNOW | bijgewerkt op 29 november 2013

Naar transformationeel onderzoek is, ook in Nederland veel onderzoek gedaan


Centrale noties binnen het concept transformationeel leiderschap zijn:

  1. De schoolleider heeft indirect invloed op de leeropbrengsten van leerlingen
  2. Die invloed loopt via de betrokkenheid en bekwaamheid van leraren
  3. Daartoe moet de schoolleider
  • De intrinsieke motivatie van de individuele leraar aanboren
  • Zich richten op de professionele ontwikkeling van de leraar
  • Opdat individuele leraren zich kunnen identificeren met de gezamenlijke doelstellingen van de school
  • Een cultuur vormgeven waarin leraren met elkaar samenwerken

Het concept transformationeel leiderschap is in kwantitatief onderzoek vooral uitgewerkt in de vorm van ‘modellen met indirecte effecten‘.

Conceptueel wordt transformationeel leiderschap vaak naast twee andere concepten gezet. Transformationeel leiderschap is dan kort te typeren als:

1. Versus transactioneel leiderschap

2. Versus instructioneel leiderschap

Wat weten we?

Naar transformationeel leiderschap is, ook in Nederland, veel onderzoek gedaan (zie o.a. Geijsel et al., 1999; Van den Berg & Vandenberghe, 1999 voor ‘klassieke’ werken). Van dat onderzoek zijn overzichtsstudies gemaakt (o.a. Leithwood & Jantzi, 2005; Hallinger, 2010).

Samenvattend leert dat onderzoek dat de invloed van schoolleiders vooral langs drie dimensies loopt:

  • Inspiratie / visie
    Schoolleiders kunnen leraren inspireren door – met hen – een schooleigen visie te ontwikkelen en uit te werken
  • Individuele aandacht
    Schoolleiders kunnen de betrokkenheid van leraren vergroten door belangstelling en respect te tonen voor persoonlijke gevoelens en behoeften van leraren
  • Intellectuele uitdaging
    Schoolleiders kunnen leraren uitdagen, op een manier waarbij de professionalisering van individuele leraren met zich meebrengt dat ook de organisatie als geheel leert.

Transformationeel leiderschap heeft een positieve invloed op organisatieleren (Mulford & Silins, 2003). Dat komt doordat dit type leiderschap een klimaat bevordert van onderling vertrouwen en samenwerking; leraren stimuleert initiatief en risico te nemen; uit een gedeelde missie te werken; en leraren stimuleert tot continue professionele ontwikkeling. In lijn met deze conclusies blijkt ook uit Nederlands onderzoek dat scholen die hoog scoren op innovatie, ook hoog scoren op transformationeel leiderschap (Geijsel et al., 1999).

De weg waarlangs transformationeel leiderschap invloed heeft op leerlingen, loopt via ‘teacher empowerment’. Twee aspecten spelen daarbij met name een rol:

  • Zelfvertrouwen en ‘efficacy’ van leraren
    Bijvoorbeeld: het vertrouwen dat leraren er in hebben dat ze – dat wat van hen wordt verwacht – kunnen leren.
  • Professionele ontwikkeling
    Leraren worden ‘beter’ doordat ze nieuwe, andere dingen leren.

Er zijn vergelijkende studies gedaan naar transactioneel leiderschap versus transformatief leiderschap. Daaruit blijkt dat schoolleiders die in hun werk meer kenmerken laten zien die passen bij transformatief leiderschap, effectiever zijn dan schoolleiders wiens gedrag beter te typeren is als transactioneel.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.