onderzoek
vo

Planmatige differentiatie

Vanuit de overheid klinkt al jaren de roep om de opbrengsten van het onderwijs te verhogen. Verhoging van de opbrengsten vraagt om onderwijs dat zoveel mogelijk uit elke leerling haalt. Het Atlas College in Hoorn wilde met zijn SLOA-project ‘Oog voor elke leerling’ onderzoeken hoe differentiatie bij kan dragen aan betere leerresultaten. De resultaten waren positief: leerlingen gingen meer vooruit, en leraren voelden zich beter toegerust voor hun taak.

De vijf Atlasscholen besteedden in het project extra aan planmatige differentiatie. Een experimentgroep kreeg een experimentele lessenreeks waarin planmatig gedifferentieerd werd. Het effect van de differentiatie is onderzocht door deze groep te vergelijken met een controlegroep. Hierbij werd vooral gekeken naar het onderwijsrendement, de beleving van leerlingen en de ervaringen van docenten.

Dat betekent voor de praktijk

De afgelopen twee jaar heeft een groep docenten en schoolleiders van het Atlas College zich verdiept en bekwaamd in planmatige differentiatie in de les. Docenten van verschillende vakken waaronder Nederlands, mens & natuur, biologie en natuurkunde namen deel aan het project. De bedoeling was om beter te leren inspelen op de cognitieve verschillen tussen leerlingen. Dit zou vervolgens moeten leiden tot hogere toetsresultaten van leerlingen. Het Atlascollege werkt met dakpanklassen waarin leerlingen met verschillende maar naastliggende basisschooladviezen les krijgen op een gemiddeld niveau. Deze werden onderverdeeld in experimentele en controlegroepen. De experimentele groep kreeg les van docenten die een lessenreeks met aandacht voor planmatige differentiatie hadden ontwikkeld. De controlegroep volgde reguliere lessen. Aan het einde van het schooljaar werd gekeken of er een significant verschil was tussen de toetsresultaten bij de nulmeting en de nameting. Daarnaast werden docenten en leerlingen gevraagd naar hun ervaringen en belevingen.

Onderwijsrendement & beleving van leerlingen Om het effect van differentiatie inzichtelijk te maken is zowel bij de controlegroep als bij de experimentgroep voorafgaand en na afloop van een lessenserie een toets afgenomen. Daarnaast zijn door middel van een leerlingvragenlijst, zowel voor als na de lessenserie, de meningen van de leerlingen over het onderwijs in beeld gebracht. De meningen van de leerlingen lopen uiteen. Sterkere leerlingen vonden het van belang dat hun niveau regelmatig bepaald werd door middel van toetsing. Zwakkere leerlingen zagen het nut van regelmatig toetsen minder. Sommige van deze leerlingen moesten tevens erg wennen aan de nieuwe lessen en vonden de herhaling van stof vervelend. Zij werden positiever over de lessen naarmate zij merkten dat ze meer persoonlijke aandacht van de docent kregen. Op de eindtoets bij natuurkunde behaalden de experimentgroepen hogere cijfers dan de controlegroepen. In beide jaren is er binnen dit domein ook een interactie-effect gemeten: de leerlingen uit de experimentgroepen hebben relatief meer vooruitgang geboekt dan de controlegroepen. Docenten Docenten vinden zichzelf door het project beter toegerust om onderwijs op maat te bieden. Ook hebben ze beter zicht op de voorwaarden waaraan het onderwijs bij differentiatie moet voldoen. Daarnaast heeft het project voor bewustwording gezorgd: het experiment hielp om gedifferentieerd lesgeven (weer) hoog op de agenda te krijgen. Op het gebied van organisatie gaat het er om dat je tijd moet nemen (en krijgen) om gedifferentieerd les te kunnen gaan geven. De planmatige aanpak, gebruik van leerdoelen en diagnostische momenten zijn cruciaal. Vooral zelf lesmateriaal maken is tijdrovend. Maar ook met relatief weinig inspanning kun je gedifferentieerd lesgeven als je de klas verdeelt in twee niveaugroepen. In het kader van borging geven docenten aan dat het belangrijk is om ervaringen te blijven uitwisselen en het gedifferentieerd werken stap voor stap uit te breiden.

Voor de volledige uitwerking van de resultaten zie de eindrapportage Differentiëren met succes. Ervaringen met planmatige differentiatie op het Atlas College .

Thema

Didactiek

Onderwerpen

Differentiatie

Beschrijving
Dit is de eindrapportage van het SLOA-project Oog voor elke leerling van het Atlas College.
Auteur(s)
Bekebrede, J., & Boer, M. d.
Jaar
2013

Beschrijving
Vragenlijst Beta Project Profielkeuze
Auteur(s)
Atlas College
Jaar
2010

Beschrijving
Oratie
Auteur(s)
Bosker, R. J.
Jaar
2005

Auteur(s)
Derriks, M. & Roede, E.
Jaar
2009

Beschrijving
Keynote presentation at the Building Teacher Quality: The ACER Annual Conference, October 2003, Melbourne, Australia
Auteur(s)
Hattie, J.A.C.
Jaar
2003

Beschrijving
In. H. Amsing, H. Lutje Spelberg, & A. Minnaert. Het pedagogisch quotient, pp 169-192.
Auteur(s)
Hofman, R., De Jong-Heeringa, J. & Amsing, H.
Jaar
2009

Auteur(s)
Jolles, J.
Jaar
2007


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.