onderzoek
vo

Beginnende docent vmbo

Hoe ervaren startende vmbo-docenten hun werk en de schoolorganisatie? De achtergrond van deze docenten varieert van docenten die eerst hebben gewerkt in de beroepspraktijk tot docenten die via een lerarenopleiding docent in het vmbo zijn geworden. Wat hen typeert is dat het vooral doeners zijn. In onderzoek Over dromen en daden. Vmbo-docenten aan het woord is bij de gesprekken met docenten gebruik gemaakt van een waarderende en onderzoekende aanpak ‘Appreciative Inquiry’.

Wat weten we?

Beginnende docenten hebben het niet gemakkelijk. Velen verlaten vroegtijdig het onderwijs. Uit een onderzoek van SBO naar de begeleiding van startende leraren in het voortgezet en basisonderwijs blijkt dat beginnende docenten vaak problemen ervaren tijdens het werken op school. De acht meest voorkomende problemen die startende docenten in dit onderzoek melden, zijn: orde, motivatie van de leerlingen, omgaan met verschillen tussen leerlingen, omgaan met individuele probleemleerlingen, beoordelen van de prestaties, taakbelasting, relatie met collega’s en gebrekkige leermiddelen.

In Leuven is door Smis en anderen ‘startersbegeleiding’ opgezet vanuit de initiële lerarenopleiding. Gebaseerd op literatuuronderzoek en ervaringen noemen zij de praktijkschok als het meest voorkomende probleem. De overgang van opleiding naar praktijk ervaren leraren als een echte schok, waarin ontdekken en overleven de eerste tijd centraal staan. De lerarenopleiding organiseert deze startersbegeleiding in de vorm van een leergemeenschap. In dit netwerk van startende leraren staan het leerproces en de leerbehoeften van de individuele deelnemers centraal.

Behalve allerlei problemen zijn er ook factoren die ervoor zorgen dat docenten zich betrokken voelen bij het onderwijs. Factoren die binden en boeien.

In het onderzoek ‘Teacher commitment trends’ van Choi en Tang gaven docenten aan in welke mate zij zich betrokken voelen bij het onderwijs. Tevens benoemden zij de factoren die daarop van invloed zijn. De betrokkenheid van leraren wordt bepaald door een samenspel van persoonlijke, werk en onderwijssysteem gerelateerde factoren. Cruciale factor is het contact met leerlingen. De omgang met de leerlingen (love for students) is voor hen zo belangrijk, dat ondanks negatieve externe factoren hun betrokkenheid bij het onderwijs blijft.

Dat betekent voor de praktijk

Het onderzoek Over dromen en daden gaat na of de beeldvorming die uit onderzoeken naar de ervaringen van beginnende leraren naar voren komt, wordt bevestigd.

Beginnende vmbo-docenten zijn geïnterviewd, vanuit de invalshoek van mogelijkheden in plaats van tekorten. Wat bindt en boeit de docenten in het vmbo? Er is gebruik gemaakt van de methodiek van Appreciative Inquiry:

  • Discovery: wat is de passie van de docent?
  • Dream: waarover droomt de docent?
  • Design: hoe pakt de docent dingen aan?
  • Destiny: hoe ziet de docent de toekomst van de school?

Positieve drijfveren, waarden en ervaringen zijn in de gesprekken zichtbaar gemaakt. Factoren die hen boeien in het beroep van docent en binden aan de schoolorganisatie zijn in de waarderende gesprekken naar voren gekomen.

De interviews laten zien dat het voor deze docenten essentieel is dat zij in staat zijn om een band op te bouwen met hun leerlingen, naast het overdragen van kennis. Rollen die te maken hebben met de pedagogische aspecten van hun werk vinden zij in deze fase van hun carrière belangrijk. Zij besteden veel aandacht aan hun professionele ontwikkeling en zijn daarbij vooral geïnteresseerd in pedagogiek.

Zij hebben vaak bewust voor het vmbo gekozen vanwege de doelgroep. De ideale situatie voor deze leerlingen is dat zij door de maatschappij en de rest van het onderwijs ‘op waarde’ worden geschat.

Er zijn ook problemen gesignaleerd, met name op het vlak van onderwijsvernieuwing, samenwerking met het management en met collega’s. Zij hebben behoefte aan het doordenken van verbeteringen aan de didactische kant van het beroep (onderwijsconcept, verbetering van lesmethodes).

Goede contacten met collega’s, begeleiding, een beeld van zichzelf als professional en de richting waarin zij zich willen ontwikkelen kan hen helpen deze problemen het hoofd te bieden.

Onderwerpen

Startende leraar

Beschrijving
Uit het onderzoek waarvan in het voorliggende rapport verslag wordt gedaan, komt naar voren dat ruim negentig procent van de startende leraren problemen blijkt te (hebben) ervaren die te maken hebben met het primair proces.
Auteur(s)
Houtveen, T., Versloot, B & Groenen, I.
Jaar
2006

Beschrijving
Om beginnende docenten te begeleiden en te ondersteunen heeft de initiële lerarenopleiding in Leuven startersbegeleiding opgericht in de vorm van een leergemeenschap.
Auteur(s)
Smis, B., Kim, T.D., Dewinkeler, I. & Dhert, S.
Jaar
2007

Beschrijving
Onderzoek naar de betrokkenheid van docenten bij het onderwijs in Hong Kong in de periode na de politieke verandering. Ook werd onderzocht welke factoren daarop invloed uitoefenden en in welke mate.
Auteur(s)
Choi, P. & Tang, S.Y.F.
Jaar
2009

Beschrijving
Onderzoek naar wat beginnende vmbo-docenten bindt en boeit in hun werk en aan de school waarin ze werken. Er is daarbij gebruik gemaakt van de methodiek appreciative inquiry die uitgaat van positieve ervaringen in werk en leven.
Auteur(s)
Rooden, M. van, Steenvoorde, M., Kuik, B. van & Eijl, S. van
Jaar
2010


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.