Didactisch coachen met video interactie begeleiding

KNOW | bijgewerkt op 12 april 2013

Didactisch Coachen is een effectieve en leerbevorderende wijze van feedback geven, die specifiek en doelgerelateerd is. Bij Didactisch Coachen wordt gebruik gemaakt van video interactiebegeleiding (VIB), of ook wel beeldcoaching. Uit onderzoek blijkt dat beeldcoaching een effectieve methode is om de interactievaardigheden van professionals te verbeteren. Bovendien geeft beeldcoaching gecombineerd met directe feedback een groter leerrendement.

Wat weten we?

Het begrip Passend Onderwijs veronderstelt dat uitgegaan moet worden van de ontwikkeling en ontwikkelingskansen van leerlingen (Van de Kant & Van Stralen, 2009). Handelings Gericht Werken (HGW) geeft hier meer vorm aan door de kwaliteit van het onderwijs en de begeleiding voor alle leerlingen te verbeteren middels een zevental uitgangspunten: uitgaan van mogelijkheden, onderwijsbehoeftes van leerlingen en leerkrachten, interactie, doelgerichtheid, focus op kwaliteit, transparantie en samenwerking (Pameijer, Van Beukering & De Lange, 2009).

Voor HGW zijn onder andere hoge motivatie en voldoende pedagogische kwaliteit van leerkrachten nodig. De pedagogische kwaliteit is onder meer afhankelijk van de mate waarin de leerkracht feedback geeft aan leerlingen. Feedback is één van de meest belangrijke factoren bij het leren. Het roept emoties op die een belangrijke rol bij het leren spelen. Het blijkt dat leerlingen zelf moeilijk onderscheid maken tussen verschillende soorten feedback. De resultaten van het onderzoek van Hattie en Timperley (2007) tonen daarnaast aan dat leerkrachten weinig leerbevorderende en motivatieverhogende feedback aan leerlingen geven.

Beeldcoachen levert betere interactievaardigheden op

Didactisch Coachen is een effectieve en leerbevorderende wijze van feedback geven, die specifiek en doel gerelateerd is. Bij Didactisch Coachen wordt gebruik gemaakt van video interactiebegeleiding (VIB), of ook wel beeldcoaching. Met beeldcoaching werkt de leerkracht aan optimaliseren van zijn/haar handelen met behulp van beeldmateriaal dat is opgenomen in de eigen groep. Door middel van nauwkeurige analyses van de opgenomen beelden en gerichte nabespreking met de beeldcoach krijgt de leerkracht zicht op de in de beelden zichtbare en nog te verbeteren competenties wat betreft feedback geven.

De beeldcoach geeft op een effectieve manier feedback, waarbij hij of zij het denken van de leerling of de leerkracht stimuleert op een manier die leerbevorderend en motivatie verhogend werkt (Voerman & Faber, 2010). Vervolgens bepaalt de leerkracht verbeterpunten en koppelt hier zelf acties aan, welke in dit project verbonden zijn aan Didactisch Coachen. Uit onderzoek is gebleken dat beeldcoaching een effectieve methode is om interactievaardigheden van professionals te verbeteren (Pameijer, Van Beukering & De Lange, 2009, Tripp & Rich, 2012). Tevens blijkt onderzoek dat beeldcoaching gecombineerd met directe feedback in de dagelijkse praktijk een nog groter leerrendement geeft (Fullan, 1998).

De uitkomsten van de beeldcoaching blijken aanmerkelijk groter als een vaste observatielijst (kijkwijzer) onderdeel is van de training. Dat is de aanleiding voor het huidige onderzoeksproject, dat zich heeft gericht op het ontwikkelen van een dergelijke checklist.

Dat betekent voor de praktijk

Onderzoeksvragen
Welk effect heeft het werken met beeldcoaching in combinatie met Didactische Coachen op het handelingsgericht werken van de leerkracht ten aanzien van:

  • Het doelgericht werken en het zoeken naar richting gevers voor het handelen van de leerkracht?
  • Het bepalen van de mogelijkheden/kwaliteiten van zowel kinderen als de leerkracht zelf?

Omschrijving projectresultaat en producten
Het project heeft geleid tot een concrete checklist voor leerkrachten in het basisonderwijs. Door middel van deze checklist kunnen zij controleren welke vormen van didactisch coachen ze toepassen. Tevens kan de checklist dienen als inspiratiebron voor stappen die de leerkracht kan nemen om didactisch coachen toe te passen in praktijk. De checklist is gebaseerd op de vier dimensies waar didactisch coachen zich op richt: de inhoud van de taak, de strategieën die de leerling hanteert, de leerstand van de leerling en zijn persoonlijke kwaliteiten. Naast deze vier dimensies bevat de checklist ook elementen die het mogelijk maken om het effect van de gegeven feedback vast te stellen. Tot slot is er nog een aantal communicatieve items opgenomen dat zich richt op niet-specifieke feedback (bijvoorbeeld non-verbale feedback). Het instrument bestaat uit de volgende onderdelen:

  • de aanwijzing die een leerkracht kan geven
  • de vragen die de leerkracht kan stellen
  • de feedback die de leerkracht kan geven

Concrete opbrengsten
Op deelnemende scholen is nu minstens een opgeleide VIB-S-leerkracht aanwezig. Bij alle leerkrachten zijn metingen uitgevoerd om hun ontwikkeling op het vlak van Didactisch Coachen zichtbaar te maken en deze metingen laten een stijgende lijn zien in het gedrag van zowel leerkracht als leerlingen. Uit navraag bij leerkrachten middels een enquête is gebleken dat zij zeer tevreden zijn over de opbrengst en het effect van het project.

referenties

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.