onderzoek
po

Hoe werken onderwijs en zorg goed samen bij passend onderwijs?

Wanneer scholen 1-zorgroute in de school invoeren, heeft het afstemmen en samenwerken met partners in de externe onderwijszorg geen hoge prioriteit: de scholen zijn vooral gericht op het maken van een interne kwaliteitsslag ten aanzien van het handelingsgericht werken. Toch wordt met Passend onderwijs verwacht dat de zorgplichtige schoolbesturen in een samenwerkingsverband (SWV) gezamenlijk een zorgplan opstellen binnen de zorgplichtbepalingen, het budgettaire kader en het kader van het inspectietoezicht.

Wat weten we?

In verschillende bronnen (Clijsen, 2007Stals et al.,2008) blijken in het algemeen bij implementatie van de 1-zorgroute de volgende processtappen van belang:

  • het ontwikkelen van een gezamenlijke en gedeelde visie, taal en aanpak
  • het benaderen van de implementatie als een intensief, planmatig, tijdconsumerend en langdurig proces
  • het inzetten van effectieve strategieën die op maat worden ingezet
  • het bewust omgaan met informatie-uitwisseling, afstemming en integratie van activiteiten (samenwerken)
  • het monitoren van de uitkomsten zodat resultaten zichtbaar worden en bijstelling mogelijk is

Samenwerking tussen onderwijs en zorg vraagt volgens onder andere Bosdriesz et al (2010), Moerkens et al (2009), Reitsma & de Wit (2011), Van Herp et al (2009) om:

  • een bovenschoolse zorgstructuur zonder overlap
  • de instandhouding van multidisciplinaire zorgadviesteams
  • de preventieve inzet van hulpverlening en zorg in school
  • de schoolinterne zorgteams
  • versterking van handelingsgericht werken van leraren
  • een duidelijk bereik en afstemming van basis-, breedte en dieptezorg
  • betrouwbare kwantitatieve en kwalitatieve gegevens in alle scholen en zorginstellingen
  • doorgaande lijn in onderwijs- en zorgaanbod (bijvoorbeeld door Centra voor Jeugd en Gezin)
  • de beschikbaarheid van achterliggende zorg en voorzieningen
  • een partnerschap met ouders
  • ont-bureaucratisering van de indicatiestelling
  • helderheid over procedures en afspraken
  • leiderschap, regie en besluitvaardigheid

Smeets (2007) noemt als succesfactoren die voor samenwerking van belang zijn:

  • een gevoel van urgentie en relevantie
  • duidelijke doelen, rollen en verantwoordelijkheden
  • een duidelijk tijdpad en een stapsgewijze aanpak
  • leiderschap, regie en besluitvaardigheid
  • betrokkenheid bij en deskundigheid van deelnemers
  • aandacht voor preventie
  • sturingsmogelijkheden op basis van opbrengstverwachtingen, supervisie, monitoring en evaluatie
  • adequate communicatie en uitwisseling van informatie
  • voldoende middelen, voorzieningen en ondersteuning
  • een stabiele situatie

Dat betekent voor de praktijk

De beleidsontwikkelingen rond Passend onderwijs, Zorg in en om de school en de vorming van Centra voor Jeugd en Gezin zijn van invloed op de samenwerking tussen onderwijs en zorg. Met 1-zorgroute wordt een integrale aanpak geboden, waarin in onderlinge samenhang op groepsniveau, schoolniveau en bovenschools niveau (binnen het SWV of de regio) cyclisch en planmatig stappen gezet worden om de onderwijszorg binnen en buiten de school af te stemmen op de onderwijsbehoeften van de leerlingen.

Het project ‘1-zorgroute in SWV/regio’ had vanuit de integrale aanpak en ketenbenadering tot doel een gezamenlijk denk- en werkkader te ontwikkelen voor alle actoren die in de verschillende geledingen van de onderwijszorg in een SWV/regio werkzaam zijn. Het project wilde onder meer bijdragen aan kennis over een effectieve en transparante samenwerking tussen de verschillende partners in een SWV/regio en aan een efficiënte en handelingsgerichte afstemming tussen de schoolinterne en de schoolexterne zorg.

In het onderzoek dat onderdeel uitmaakte van het project stond de vraag centraal: biedt 1-zorgroute een gezamenlijk denk- en werkkader voor alle actoren die in de diverse geledingen van een SWV/regio (op groepsniveau, schoolniveau en bovenschools niveau) betrokken zijn bij de onderwijszorg rond leerlingen? Tevens werd onderzoek verricht naar hoe de implementatie van 1-zorgroute in een SWV/regio verloopt en wat de ervaren resultaten zijn.

De onderzoeksrapportage Draaiboek invoering 1-zorgroute in een samenwerkingsverband primair onderwijs (Beek & Clijsen, 2011) gaat in op wijze van onderzoek, de verzamelde data en de resultaten en conclusies van het onderzoek. De opbrengsten zijn bestemd voor coördinatoren van samenwerkingsverbanden WSNS, schoolbesturen en de instellingen en actoren die in de bovenschoolse zorg in en rond een samenwerkingsverband werkzaam zijn.

Handreikingen

De bevindingen uit het onderzoek werden gebruikt om het Draaiboek Implementatie 1-zorgroute in SWV/regio (Clijsen, 2007) te actualiseren, met ook ruim aandacht voor het ontwerpen en inrichten van een goede afstemming en samenwerking tussen de schoolinterne en de schoolexterne zorg. Dit heeft geresulteerd in een nieuw draaiboek (Clijsen & Beek, 2011).

Onderwerpen

Zorgbeleid

Beschrijving
In dit draaiboek staan tal van aanwijzingen en suggesties om in school stapsgewijs en gefaseerd de onderwijszorgroute op maat te ontwerpen, te implementeren en te borgen.
Auteur(s)
Clijsen, A.
Jaar
2011

Beschrijving
Een literatuurrapportage over belemmerende en bevorderende factoren op implementatie van interventies in de jeugdzorg
Auteur(s)
Stals, K., Yperen, T. van, Reith, W. & G.J. Stams
Jaar
2008

Beschrijving
In deze publicatie worden alle aspecten beschreven die van belang zijn voor een goede zorgstructuur in het (speciaal) basisonderwijs.
Auteur(s)
Bosdriesz, M., Moerkens, M. , Godefrooy, C. en B. van Kessel
Jaar
2010

Beschrijving
Praktische tips voor een goed functionerend zorgteam.
Auteur(s)
Moerkens, M., Bosdriesz, M., Godefrooy, C. en B. van Kessel
Jaar
2009

Beschrijving
In: Smit, F. (red.) (2012): Brug naar de toekomst. Partnerschap Ouders, school en buurt.
Auteur(s)
Reitsma. M. & C. de Wit
Jaar
2011

Beschrijving
In de handleiding wordt beschreven op welke wijze een inventarisatieonderzoek naar expertise in de regio (in het kader van passend onderwijs) kan worden uitgevoerd.
Auteur(s)
Herp, R. van, Meegen, L. van & Rekers, M.
Jaar
2009

Beschrijving
Onderzoeksrapport.
Auteur(s)
Smeets, E.
Jaar
2007


E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.