8 tips voor een goed stemgebruik bij leraren

lerarenredactie | bijgewerkt op 04 juni 2009

“Lesgeven is topsporten met je stem,” zegt Piet Kooiman, logopedist van het Radboud Ziekenhuis. In een artikel voor Straksvoordeklas.nl noemt hij stemproblemen bij leraren een heuse beroepsziekte. Veel leraren krijgen vroeg of laat dan ook stemproblemen. Meer dan 50% heeft tijdens zijn of haar carrière stemklachten en bij 20% van de leraren leidt dit tot ziekmelding. Vaak gebeurt dit ziekmelden te laat uit plichtsbesef.

Oorzaken van stemproblemen

Stemproblemen bij leraren worden meestal veroorzaakt door een combinatie van fysieke factoren en omgevingsfactoren. De belangrijkste oorzaak blijkt echter te liggen in werkdruk en stress. Maar er is natuurlijk wat aan te doen. In deze video is een coachingsessie te zien, waar leerkrachten concrete oefeningen doen om hun stem te onderhouden. Fysieke factoren zoals een kleine stemomvang van nature, regelmatige luchtweginfecties of keelontstekingen, gebruik van medicijnen, roken, alcohol, koffie en veroudering hebben ook invloed op de stem. Bij omgevingsfactoren moet er gedacht worden aan lesgeven in ruimtes met een droge of juist vochtige atmosfeer en een slechte akoestiek: deze ruimtes zorgen ervoor dat er (te) veel van de stem wordt gevergd.

Signalen

Er zijn een aantal signalen die op stemproblemen kunnen wijzen. De kwaliteit van de stem kan veranderen; heesheid treedt op. Ook kan de toonhoogte van de stem anders worden; een lagere of juist hogere stem dan normaal kan optreden. Een overslaande stem geeft controleverlies aan en kan dus tevens wijzen op overbelasting van de stem. Daarnaast kan de intensiteit waarmee gesproken wordt veranderen; er is minder draagkracht en er kan dus minder luid worden gesproken. Als laatste zijn er natuurlijk de signalen van keelpijn en een constante ‘kriebel in de keel’.

Tips en trucs voor een goede stem

  1. Het is slim om je slijmliezen vochtig te houden, dus zet een flesje water op je bureau.
  2. Gebruik niet je stem om stilte aan de klas te vragen. Klap, gebruik een belletje of iets anders dat geluid maakt.
  3. In koffie en thee zit cafeïne en dat droogt je stembanden uit. Drink liever kruidenthee.
  4. Roken is niet goed voor je stem, je droogt je stembanden er mee uit. Af te raden dus.
  5. Gebruik vet schoolkrijt. De stof dat het droge krijtje afscheidt, is slecht voor je stembanden.
  6. Wissel klassikale lessen voldoende af met zelfstandig werken, zo krijgt je stem telkens even rust.
  7. Zorg dat je niet hoeft te knijpen met je stem, een ontspannen lichaamshouding met beide benen op de grond helpt hierbij.
  8. Probeer je volume van je stem uit je buik te laten komen en niet uit je keel. Zo belast je de stembanden minder.

Meer weten?

Lees het artikel Tips voor je stemgebruik op de website van de AOb of het Leraar24-artikel Hoe gebruikt een leraar zijn stem op een goede manier?

Bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.