Voorkom stemproblemen met tips voor goed stemgebruik

lerarenredactie | bijgewerkt op 27 augustus 2019

Stemproblemen bij leraren zijn eigenlijk een beroepsziekte. Meer dan 50% heeft tijdens zijn carrière stemklachten en bij 20% van de leraren leidt dit tot ziekmelding. Belangrijk dus om ze te voorkomen, met coaching en andere slimme tips.

Stemleraar geeft les aan andere leraar over het gebruik van de stem

Veel leraren krijgen vroeg of laat stemproblemen. Vaak melden leraren zich te laat ziek uit plichtsbesef. In deze video is een coachingsessie te zien, waar leraren oefeningen doen om hun stem te onderhouden.

Belangrijkste oorzaak van stemproblemen is stress

Stemproblemen bij leraren worden meestal veroorzaakt door een combinatie van fysieke factoren en omgevingsfactoren. De belangrijkste oorzaak blijkt echter te liggen in werkdruk en stress. Fysieke factoren zoals een kleine stemomvang van nature, regelmatige luchtweginfecties of keelontstekingen, gebruik van medicijnen, roken, alcohol, koffie en veroudering hebben ook invloed op de stem. Omgevingsfactoren kunnen ook stemproblemen veroorzaken. Denk bijvoorbeeld aan lesgeven in ruimtes met een droge of juist vochtige atmosfeer en een slechte akoestiek: deze ruimtes zorgen ervoor dat er (te) veel van de stem wordt gevergd.

Signalen van stemproblemen herkennen

Er zijn een aantal signalen die op stemproblemen kunnen wijzen. De kwaliteit van de stem kan veranderen; heesheid treedt op. Ook kan de toonhoogte van de stem anders worden; een lagere of juist hogere stem dan normaal kan optreden. Een overslaande stem geeft controleverlies aan en kan dus tevens wijzen op overbelasting van de stem. Daarnaast kan de intensiteit waarmee gesproken wordt veranderen; er is minder draagkracht en er kan dus minder luid worden gesproken. Als laatste zijn er natuurlijk de signalen van keelpijn en een constante ‘kriebel in de keel’.

Tips voor een goede stem

  1. Hou je slijmliezen vochtig; veel drinken dus. Zet een flesje water op je bureau
  2. Gebruik je stem niet om stilte aan de klas te vragen; klap, gebruik een belletje of iets anders dat geluid maakt
  3. In koffie en thee zit cafeïne en dat droogt je stembanden uit. Drink liever kruidenthee.
  4. Roken is niet goed voor je stem, je droogt je stembanden ermee uit. Af te raden dus
  5. Gebruik vet schoolkrijt: de stof dat het droge krijtje afscheidt, is slecht voor je stembanden
  6. Wissel klassikale lessen voldoende af met zelfstandig werken, zo krijgt je stem telkens even rust
  7. Zorg dat je niet hoeft te ‘knijpen’ met je stem; een ontspannen lichaamshouding met beide voeten op de grond, helpt hierbij
  8. Probeer het volume van je stem uit je buik te laten komen en niet uit je keel. Zo belast je de stembanden minder

bijlagen

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.