praktijk
po

Spellingbewustzijn

  • Embedcode

Veel leraren beginnen hun spellinginstructie zoals vrijwel alle spellingleergangen aangeven: door een of meer woorden op het (digi)bord te presenteren. Daarmee gaan ze voorbij aan het leerproces dat zij bij de leerlingen op gang moeten brengen, namelijk: het klankbeeld kunnen omzetten in de bijpassende en correct geordende tekens. Als het woord al is opgeschreven, is de oplossing al ‘verklapt’ en ontwikkelen de leerlingen niet de gevoeligheid die nodig is om de essentiële elementen in het klankbeeld te herkennen. Die gevoeligheid wordt ook wel aangeduid als ‘spellingbewustzijn’.

Om spellingsbewustzijn aan te leren, zijn er vijf stappen of fases:

  1. voordat de leerling het woord kan opschrijven, moet het eerst zijn gehoord;
  2. de  leerling moet de (klank) structuur herkennen;
  3. de leerling moet aandachtspunten, valkuilen, ezelsbruggetjes of regels die met het woord verbonden zijn, herkennen;
  4. het woord opschrijven;
  5. controleren of wat er staat, klopt met het woord dat werd gehoord of gedacht.
Thema

Curriculum

Onderwerpen

Nederlands



Helge | 12 februari 2016

Hoi, Is het eerste gedeelte uit groep 2/kleuters? Ik hoop op een reactie, wil de film gebruiken in een presentatie over spelling. Dankjewel!


Dolf Janson | 29 maart 2015

Het verkennen van de klanken gaat nog niet over letters. Je moet die woorden niet opschrijven, als je met klanken en klankgroepen werkt in de klankenhoek. Dat komt later, als de leerlingen de relatie tussen klanken en letters gaan ontdekken. Eerst goed luisteren en benoemen is belangrijker. Niet teveel doelen tegelijk. Woorden (voorwerpen, plaatjes van...) die beginnen met [s] kunnen dus best over champignons en cirkels gaan, zonder dat je last hebt van de schrijfwijze. Maak later onderscheid tussen leren lezen en leren spellen. Bij lezen speelt de betekenis een belangrijke rol bij het 'oplossen' van het probleem, bij leren spellen heb je daar niets aan en moet je vooral goed luisteren en weten welke letter bij welke klank hoort. Daarom moet je bij leren spellen zorgen voor klankzuivere woorden, zodat die basis stevig is, voor ze de uitzonderingen op die hoofdregel gaan leren. Als je te vroeg begint met de uitzonderingen, dan staat elke letter ter discussie.


Agn | 15 september 2014

Reactie op pien: De regel uitleg is pas in groep 4, stond ook in het filmpje. Bij de kleuters gaat het alleen op gehoor. Ik merk ook in mijn groep dat het luisteren naar de letters erg moeilijk is. Dit is ideaal en mooi, maar je moet dan wek inderdaad bij de kleuters beginnen, wil je dat kinderen goed leren luisteren naar klanken.


Dolf Janson | 3 september 2013

Deze aanpak is nu beschikbaar als methode: Op zoek naar letters (www.jansonadvies.nl). Als zesde fase is toegevoegd het toepassen van de correcte spelling in eigen teksten. Dat is natuurlijk waarom je spelling leert!


Dolf Janson | 16 november 2012

Dat lukt als je letters en klanken goed onderscheidt. Zoals op het filmpje is te zien, worden de klanken gekoppeld aan plaatjes; het kan ook met echte voorwerpen. 'Dingen' verzamelen waarvan de naam begint met bv. de klank [s] (hiermee duid ik de klank en niet de letter aan!) kan als reactie opleveren: [sirkus], [sjampinjon] en [sjiraf]. Dat is prima gevonden, want het ging om de klank. Er is geen enkele noodzaak om dit te vertalen in letters, want dat is een ander doel. Daarnaast kan het leren hereknnen en onderscheiden van de vormen van letters heel uitdagende activiteiten opleveren. In dat geval gaat het om het zien en voelen van vormen, maar niet om de klanken! Door beide soorten activiteiten (en dus ook doelen) helder te onderscheiden krijgen leerlingen de kans zich die vaardigheden eigen te maken voordat ze beginnen aan de verbinding daartussen. jansonadvies@gmail.com


Pien | 14 november 2012

Het lijkt mij heel zinvol op deze manier! Ik ben alleen benieuwd hoe je omgaat met de spellingregels bij de kleuters? Als er een klank is behandeld, bijvoorbeeld de e, in hoeverre leg je dan uit dat in een woord als 'ezel' de e klinkt als een ee? En de tweede e klinkt als een u. Ik merk dat als we een letter hebben behandeld, ze die letter herkennen in de boekjes en dan willen weten wat er staat. Je kan het dus niet alleen bij klankzuivere woorden houden. Hou je je uitleg dan heel globaal, zo van 'soms klinkt hij anders' of moet je meer uitleggen?

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.