onderzoek
po
vo
mbo
so

Dragen spel en beweging bij aan sociaal en emotioneel leren?

Spel en beweging kunnen een positieve invloed hebben op zowel leerprestaties van kinderen als de sociaal-emotionele ontwikkeling. De invloed op sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen is afhankelijk van het sociale klimaat waarbinnen de activiteiten plaatsvinden. Een positief pedagogisch klimaat, met aandacht voor sociale interactie, bevordert een positieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Sportieve activiteiten met nadruk op competitie kunnen averechts werken en leiden tot een lager zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde. De docent of trainer heeft een belangrijke invloed op dit klimaat.

Fysieke activiteiten hebben positieve gevolgen voor de leerprestaties van kinderen, zo wijzen verschillende onderzoeken uit.  Spel en beweging heeft invloed op de hersenstructuur en -functie. Door te sporten gaat het bloed sneller stromen en krijgen de hersenen meer zuurstof. Via deze en andere mechanismen in de hersenen kunnen fysieke activiteiten de concentratie verbeteren. Ook heeft fysieke activiteit een positieve invloed op het werkgeheugen, informatieverwerking, coping-mechanismen en gedrag.

Sociaal gedrag, zelfbeeld en zelfvertrouwen

Vaak wordt verondersteld dat fysieke activiteit van invloed is op het sociaal gedrag van leerlingen. Sport helpt leerlingen bij de socialisatie, het leren van vaardigheden, het vinden van vrienden en het communiceren.

Hoewel sport een positieve uitwerking kan hebben op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen, is dit niet altijd het geval. Het is afhankelijk van het sociale klimaat waarin sportieve activiteiten plaatsvinden. Zo is het van belang dat er positieve interactie is tussen de kinderen. Iets vergelijkbaars geldt voor het effect op zelfvertrouwen van kinderen. Sport en bewegen zijn gunstig voor het zelfvertrouwen als ze gepaard gaan met positieve ervaringen, plezier en betrokkenheid. Maar als de nadruk teveel ligt op het competitieve element van een spel, kan het leiden tot een lager zelfbeeld en gevoel van eigenwaarde.

Pedagogisch aspect van bewegingsonderwijs

Het bewegingsonderwijs op school biedt goede mogelijkheden om de sociaal-emotionele ontwikkeling te stimuleren. Op school ligt er doorgaans minder nadruk op competitie dan bij sportverenigingen. Daarbij is het van belang dat goed opgeleide docenten het onderwijs geven. Vooral het pedagogische aspect van bewegingsonderwijs zorgt voor een positief effect op de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen.

Playing for success

Voorbeeld van een sportief programma met een educatief doel is Playing for Success. Het is bedoeld als stimulans van de sociaal-emotionele ontwikkeling, waarvan wordt verwacht dat het een positief effect heeft op de leerprestaties van leerlingen. Doelen van het sportieve programma zijn:

  • het vergroten van het gevoel van eigenwaarde;
  • het krijgen van meer zelfvertrouwen; en
  • het krijgen van meer motivatie om te leren.

Engels onderzoek wijst op verbetering van leerprestaties en houding van kinderen, tenminste op de korte termijn. Ook in Nederlands onderzoek werden aanwijzingen gevonden voor een positieve invloed op zelfvertrouwen, motivatie en zelfstandig werken.

Meer weten over het effect van spel en beweging op leerprestaties?

  • Lees het volledige rapport dat is opgesteld als antwoord op de vraag ‘dragen spel en beweging bij aan sociaal en emotioneel leren?’.
  • De Kennisbank Sport en Bewegen van het Mulier Instituut bevat veel informatie over onderzoek naar sport en bewegen: rapporten, factsheets en infographics. Ook de literatuurstudie van Collard e.a. is hier te vinden.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anne-Luc van der Vegt, kennismakelaar Kennisrotonde.

Thema

Didactiek

Onderwerpen

Spelend leren



Stef Severt, Leraar24/NRO | 22 oktober 2019

dank voor het doorgeven! De tekst is inmiddels aangepast.


Erik | 21 juni 2018

Er staat een schrijffout in de eerste alinea denk ik. Er staat: “Als de nadruk ligt op competentie”. Maar ik denk dat dit moet zijn “competitie” (ego georiënteerd)

E-mailadres wordt niet gepubliceerd. Hiermee kunnen wij reageren op je bericht.