Aan de slag met speel-leermaterialen in groep 1-2

lerarenredactie | bijgewerkt op 29 november 2018

Ellen Ouwerkerk is een voorstander van het werken met ontwikkelingsmaterialen. Bij het werken met ontwikkelingsmaterialen is de leerling actief en handelend bezig, een manier van leren die past bij de ontwikkeling van kleuters. Er zijn diverse soorten ontwikkelingsmaterialen waaronder speel-leermaterialen zoals een puzzel, lotto of domino. In onderstaande video legt Ellen uit hoe en waarom ze met speel-leermaterialen werkt in groep 1-2.

“Ik denk dat een kleuter bij, specifieke cognitieve cognitieve doelen, het meeste leert van materialen in spelvorm.” Dit is het uitgangspunt van Ellen Ouwerkerk voor haar lessen in groep 1-2. In deze video legt Ellen de basis uit van het werken met speel-leermaterialen en is te zien hoe leerlingen hiermee aan het werk gaan.

Ontwikkelingsmateriaal

Speel-leermaterialen zijn zogeheten ontwikkelingsmaterialen. Met ontwikkelingsmateriaal kun je op een gerichte manier de ontwikkeling stimuleren. Bij het werken met ontwikkelingsmaterialen is de leerling actief en handelend bezig. Naast speel-leermaterialen zijn er nog drie soorten ontwikkelingsmaterialen:

  • Vormgevende materialen zoals materiaal om te tekenen of knutselen.
  • Ongevormde materialen zoals zand en klei.
  • Constructie – en compositiematerialen zoals blokken, LEGO of mozaïek.

Voordelen speel-leermaterialen

Ellen werkt graag met speel-leermaterialen. De grote voordelen hiervan zijn:

  • De kleuter werkt in spelvorm aan een gericht ontwikkelingsdoel. Dit zorgt voor motivatie.
  • De kleuter ziet zelf het resultaat en dit geeft voldoening.
  • Veel materialen hebben opdrachten in verschillende niveaus. Van makkelijk naar moeilijk, ieder op zijn eigen niveau.
  • Leerlingen worden voorbereid op het werken van 3d naar 2d.
  • Speel-leermaterialen bieden mogelijkheden tot samenwerking.
  • De materialen geven structuur en voorspelbaarheid.
  • De concentratie, taak-werkhouding en het geheugen worden gestimuleerd.
  • Leerlingen zijn actief betrokken, daardoor is er een optimaal leermoment.

Koppelen van leerdoelen

Speel-leermaterialen kunnen gekoppeld worden aan de ontwikkelingslijnen. Daarvoor is het belangrijk dat je niet alleen de doelen maar ook de materialen kent. Er zijn speel-leermaterialen op verschillende gebieden als taal- en rekenvaardigheden, motoriek, ruimtelijk inzicht, begrippen, sociaal-emotioneel, techniek, enzovoort.

Door regelmatig te werken met ontwikkelingsmateriaal kunnen de leerkringen verminderen en plaats maken om weer ouderwets voor te lezen, verhalen te vertellen, poppenkast te spelen of gewoon een spelletje te doen.

Kritiek

Er is ook kritiek op het gebruik van speel-leermaterialen in groep 1-2. Het materiaal zou niet betekenisvol genoeg zijn en een te gesloten en ‘toetsend’ karakter hebben. Met een creatieve blik kan je echter de ontwikkelingsmogelijkheden bij de diverse materialen vergroten en verrijken.

Meer weten over ontwikkelingsmaterialen?

Wil je meer weten over een beredeneerd aanbod van ontwikkelingsmaterialen? Onderwijs Maak Je Samen heeft een handig overzicht gemaakt van  ontwikkelingsmaterialen per vakgebied.

Op slimmekleuters.nl en in het groeiboekje ‘Inspiratie voor kinderen met ontwikkelingsvoorsprong’ vind je praktische tips voor het verrijken van ontwikkelingsmateriaal.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.