praktijk

Hoe zet je beeldbegeleiding in als opleidingsdidactiek?

lerarenredactie | 11 januari 2018

  • PO
Beeldbegeleiding (voorheen School Video Interactie Begeleiding) wordt in het onderwijs al langere tijd gebruikt om leraren beter te leren kijken naar hun eigen handelen. Deze werkwijze is aanvankelijk ontwikkeld voor coaching van individuele leraren. Inmiddels is er op Hogeschool de Kempel in Helmond door Vincent Klabbers, beeldcoach en docent rekenen-wiskunde, een nieuwe methodiek ontworpen die het mogelijk maakt om beeldbegeleiding in te zetten voor groepen van (aanstaande) leraren. Beeldbegeleiding wordt hierbij als opleidingsdidactiek gebruikt. Videobeelden uit de stagepraktijk vormen de basis voor reflectie op het eigen handelen waardoor de koppeling tussen theorie en praktijk versterkt wordt.
  • embed video

    <iframe width="440" height="270" src="https://www.leraar24.nl/api/video/250337756/embedded/beeldbegeleiding-als-opleidingsdidactiek" frameborder="0" allowscreen></iframe>

Werkwijze

Bij Beeldbegeleiding als Opleidingsdidactiek worden er voornamelijk twee werkvormen toegepast.

  • Plenaire lessen
    Studenten analyseren filmbeelden van rekenlessen uit de eigen stagepraktijk. De docent stelt vragen en verwijst naar het filmbeeld. Tijdens de plenaire lessen leren de studenten, doordat de docent als rolmodel fungeert, hoe zij de intervisie met filmbeelden effectief kunnen maken.
  • Intervisiegroepen
    Om de beurt brengen studenten filmfragmenten in die gemaakt zijn in de stageklas. De studenten benoemen allereerst wat zij horen en zien en vooral wat er sterk is aan het handelen van de student die de beurt heeft. Een persoonlijke leervraag over rekenonderwijs is leidraad in ieder gesprek. Studenten leren niet alleen van de tips die zij krijgen voor hun eigen leervragen maar ook van de leervragen van anderen.

Werkvormen Beeldbegeleiding als Opleidingsdidactiek

Door iedere bijeenkomst gebruik te maken van beide werkvormen kan een opbouw ontstaan van het zelfsturend vermogen van studenten, zowel individueel als in teamverband. De combinatie van beide werkvormen heeft bovendien het praktische voordeel dat groepen relatief groot kunnen zijn terwijl door ook te werken met intervisiegroepen intensief leren mogelijk blijft.

Planmatig en cyclisch proces

De leervraag is steeds het vertrekpunt en de leidraad in het leerproces. Opnames van de onderwijspraktijk worden gevolgd door momenten van reflectie. Dit patroon herhaalt zich enkele keren zodat er een groei ontstaat die ook zichtbaar wordt in een volgende opname. Een cyclisch proces is essentieel wanneer je vaardigheden duurzaam wilt verankeren.

Leren feedback geven

Feedback geven met GROW model
Het GROW model van Whitmore wordt gebruikt om structuur te geven aan het planmatig leren met filmbeeld. De vragen in het model zijn verhelderend en bieden houvast in een gesprek. Het Grow-model is een vierstappenplan dat gebruikt kan worden als vragenserie. Er wordt vooral gebruik gemaakt van interventies die de gecoachte activeren. Dit met als doel om het probleem te verhelderen en om handelingsalternatieven te vinden.

Vaardigheden van de docent

Vertrouwen in de ontwikkeling van leraren en leerlingen is de basis van beeldbegeleiding. Studenten leren van de docent hoe zij vanuit meerdere perspectieven naar beelden kunnen kijken en hoe zij op een positieve constructieve manier feedback kunnen geven. Dit vraagt om een professionele en integere houding. Enkele tips voor de docent/beeldbegeleider zijn:

  • Creëer veiligheid
    Een gevoel van veiligheid is voorwaardelijk om tot leren te komen.
  • Versterk het competentiegevoel
    Zien en horen wat je goed doet, is van groot belang omdat alles waar je competent in bent of voelt de basis vormt voor groei.
  • Vergroot eigenaarschap
    Leiding mogen geven aan je eigen leerproces zorgt ervoor dat het leren betekenisvoller wordt.
  • Goed voorbeeld doet volgen
    Analyseer samen met studenten de beelden en oefen hoe je op een constructieve manier feedback geeft. Ben daarbij zelf het rolmodel en ondersteun de dialoog zodat de kwaliteit van de feedback hoog blijft.
  • Activeren gaat voor compenseren
    Activeren staat voor de interventies die de ander aan het denken zet. Een docent of medestudent die dit doet, neemt een coachende rol aan. Compenseren is uitleg geven. Soms is dit effectief maar het gevaar hiervan is dat je informatie geeft die de ander niet bereikt.
  • Zoom in op filmbeelden
    De filmopname maakt het mogelijk dat je stukjes van de werkelijkheid meerdere keren bekijkt en zelf een micro-analyse toepast. Het is de kunst om in het beeld te zien en te horen wat de antwoorden zijn op gestelde vragen.
  • Verdeel de aandacht in de les
    Zorg voor een goede verdeling voor de inbreng van de student die aan de beurt is en zijn medestudenten.
  • Reflecteer op verschillende niveaus
    Reflecteer zowel op inhoud (gericht op de leerintenties) als op de wijze waarop je als groep met behulp van beeldbegeleiding leert (kwaliteit van feedback).

Toetsvorm

Bij studieonderdelen waarbij beeldbegeleiding wordt ingezet, is de toetsvorm aangepast aan de didactiek. Studenten maken videomontages waarop zichtbaar is hoe het handelen in de praktijk is verbeterd. Door trefwoorden met vaktaal toe te voegen aan de videomontage bewijzen de studenten dat zij bewust bekwaam zijn. Doordat het leerproces en de toetsvorm beiden gebaseerd zijn op beeldbegeleiding, maakt dit de didactiek extra krachtig.

Brede toepasbaarheid

Het is mogelijk om beeldbegeleiding ook toe te passen binnen andere vormen van opleidingsonderwijs op zowel MBO als HBO-niveau. Steeds wanneer er een handelingscomponent in de betreffende opleiding aanwezig is die je kunt filmen, kan beeldbegeleiding meerwaarde hebben. Daarnaast is beeldbegeleiding toepasbaar in dienst van schoolontwikkeling binnen de basisschool. Bijeenkomsten voor het hele team worden ook dan afgewisseld met intervisie in kleine groepen.

Links

Deze publicatie is in samenwerking met Vincent Klabbers, docent aan Hogeschool de Kempel, tot stand gekomen.

In Gesprek
In Gesprek

Voor vragen kunt u contact opnemen met Vincent Klabbers, beeldcoach en docent rekenen-wiskunde Hogeschool De Kempel

.

Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd