onderzoek

Beïnvloedt tweetalig onderwijs de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?

Kennisrotonde | 07 september 2018

  • VO
Leerlingen in het voortgezet onderwijs die tweetalig onderwijs volgen, beheersen vooral het Engels op hoger niveau. Dat levert een blijvende voorsprong op ten opzichte van leerlingen die alleen in het Nederlands les krijgen. Tweetalig onderwijs gaat niet ten koste van andere vakken zoals Nederlands, geschiedenis en aardrijkskunde.
Leerlingen werken in een klaslokaal

Hoe ziet het tweetalig onderwijs in Nederland eruit?

Nederland kent een systeem van tweetalig onderwijs (tto) waarbij op regulier bekostigde scholen voor voortgezet onderwijs leerlingen een deel van het onderwijs in een andere taal volgen; meestal is dit Engels. In de onderbouw havo/vwo is dan minstens de helft van de lessen in de andere taal. In de onderbouw vmbo is dit dertig procent. Leerlingen van tto-scholen doen in het Nederlands eindexamen; ze halen een gewoon vwo-, havo- of vmbo-diploma. Daarnaast krijgen de leerlingen een certificaat waaruit de extra competentie blijkt. Het soort certificaat hangt af van het deel van de opleiding dat leerlingen in een vreemde taal hebben gevolgd.

De leraren hebben een speciale tto-opleiding gehad met daarin aandacht voor taalvaardigheid en didactiek. Verder geldt dat het onderwijs in de vreemde taal niet ten koste mag gaan van de taalontwikkeling voor Nederlands. Daarnaast moet de school de leerlingen internationale activiteiten aanbieden, bijvoorbeeld taalreizen, uitwisselingen of workshops.

Nederland telt ruim 120 scholen voor tweetalig voortgezet onderwijs. Daarvan bieden er 115 tweetalige programma’s aan op vwo-niveau, 45 op havo-niveau, en 22 op vmbo-niveau. Tot en met 2019 loopt een pilot tweetalig primair onderwijs op achttien basisscholen waar dertig tot vijftig procent van het onderwijs in het Engels wordt gegeven. De kwaliteit van tto-scholen wordt bewaakt door EP-Nuffic (de Nederlandse organisatie voor internationalisering in onderwijs).

Wat voor effecten heeft tweetalig onderwijs?

Naar de effecten van tweetalig onderwijs is onderzoek gedaan. Het gaat echter om een groep leerlingen die niet zomaar vergeleken kan worden met niet-tto-leerlingen, omdat zogenoemde selectie-effecten optreden. Marjolein Verspoor e.a. (2010) concluderen bijvoorbeeld dat leerlingen tot het tto worden toegelaten op grond van een positieve instelling tegenover het leren van een vreemde taal en dat ze relatief hoge scores op de Citotoets (einde basisonderwijs) behalen.

De onderzoekers vergelijken drie groepen: tto-leerlingen, reguliere leerlingen op tto-scholen en reguliere leerlingen op niet-tto-scholen. Na correctie van verschillen in cognitieve vaardigheden (vanwege het selectie-effect), blijkt dat tto-leerlingen de taal anders leren dan reguliere leerlingen. Verder bouwen tto-leerlingen snel een significante voorsprong op als het gaat om woordenschatkennis en schrijfvaardigheid (Engels), terwijl in het begin van het eerste leerjaar nauwelijks verschillen meetbaar waren. De leerlingen in de tweetalige opleiding gebruiken langere zinnen, complexere zinnen, meer verschillende werkwoordtijden, moeilijker en minder frequente woorden, en ze maken minder fouten. Deze opgebouwde voorsprong wordt na het derde leerjaar niet veel groter, maar blijft wel in stand gedurende de rest van de schoolloopbaan.

Het gaat dus om een blijvend positief leereffect – tto-leerlingen bouwen een voorsprong op die niet meer in te halen is. Dat sluit aan bij wat Loeka van der Kooij (2015) vindt: masterstudenten met een achtergrond in het tweetalig onderwijs leveren op bepaalde onderdelen van geschreven, academische, Engelse teksten betere kwaliteit af dan masterstudenten die in het voortgezet onderwijs alleen in het Nederlands zijn onderwezen.

Uit onderzoek van Wilfried Admiraal (2006) komt naar voren dat leerlingen in het tweetalig onderwijs niet alleen over een betere Engelse taalbeheersing beschikken dan andere leerlingen, maar ook dat dit niet ten koste gaat van de beheersing van de vakken geschiedenis, aardrijkskunde en Nederlands.

Meer weten

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

In gesprek
In gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Kennisrotonde
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd