Onderzoek

Burgerschap

KNOW | Gepubliceerd op 21 januari 2013

  • VO

Met ingang van 1 februari 2006 zijn scholen wettelijk verplicht aandacht te besteden aan ‘actief burgerschap en sociale integratie’. Scholen kregen de taak om leerlingen voor te bereiden op een goede rol in de samenleving. Die samenleving verandert snel en wordt steeds meer gefragmenteerd en pluriform. Hierbij is het vinden van een goede balans tussen eigenbelang, belang van anderen en gemeenschapsbelang een belangrijke opgave.

Dit artikel bevat informatie en tools ter bevordering van actief burgerschap, sociale integratie en morele, sociale en persoonlijke vorming.

Wat weten we?

Bekkers e.a. (2010) constateren dat reflectie op de maatschappelijke stage het leereffect van de maatschappelijke stage vergroot en dus van belang is. Verder constateerden zij dat de reflectie vrijwel geen positief effect lijkt te hebben gehad op de burgerschapsontwikkeling van de door hen onderzochte leerlingen.

Internationale literatuur geeft aan dat door een (verplichte) community service of service learning leerlingen of studenten een hogere burgerschapszin ontwikkelen. Zo blijkt dat scholen tevreden zijn met de alternatieve leerroutes die service learning biedt (Raskoff en Sundeen, 1999; Ward, 2000). Verder verbetert de relatie tussen de school en de maatschappelijke organisaties onder invloed van de community service (Driscoll et al., 1996; Ward, 1996).

Er is hard gewerkt aan de inbedding van de maatschappelijke stage in het curriculum. Hoewel de maatschappelijke stage nu goed geïntegreerd lijkt te zijn in de visie van en de dagelijkse praktijk op de meeste scholen, blijft het voor sommige scholen een uitdaging om burgerschapsvorming een duidelijke plek te geven binnen het onderwijsprogramma. Het koppelen van burgerschap aan specifieke vakken is nog in ontwikkeling, maar in veel gevallen lijkt er een duidelijke link te zijn met aan de maatschappij georiënteerde vakken en de ontwikkeling van burgerschapscompetenties. Voor het meten van de burgerschapscompetenties is het instrument ‘Burgerschap Meten’ ontwikkeld.

Dat betekent voor de praktijk

In de meeste schoolplannen is een paragraaf opgenomen waarin de missie en visie zijn beschreven. In veelal fraaie en veelbelovende bewoordingen staat er iets geschreven over verantwoordelijkheid van het onderwijs ten aanzien van het opleiden of opvoeden van jongeren tot democratisch bewuste en betrokken burgers die hun verantwoordelijkheden niet uit de weg gaan, en zo meer. Hoe een en ander onderwijskundig wordt vertaald is voor veel schoolbestuurders nog niet zo makkelijk.

De publicatie Een actieve bijdrage aan burgerschap biedt handvatten om scholen te helpen burgerschapsvorming een onderwijskundig gezien logisch onderdeel te maken van het curriculum en te koppelen aan vakken of activiteiten. In een korte inleiding is beschreven hoe de publicatie is ingedeeld en hoe de verschillende onderdelen kunnen worden gebruikt om tot een onderwijskundige visie te komen en hoe deze vertaald kan worden naar de praktijk in of buiten het leslokaal. De publicatie Leerlingen in contact is een beschrijving van een uitwisselingsprogramma tussen scholen waarvan de leerlingpopulaties erg verschillen: stadsscholen en plattelandsscholen, zwart , wit en multiculti). Door middel van een monitor is onderzocht wat de effecten van de uitwisselingen waren.

Handreikingen

Zie hieronder:

Referenties

Titel Maatschappelijke Stage en Burgerschap: Rapportage Schooljaar 2008-2009.
Auteur(s) Bekkers, R., Spenkelink, S., Ooms, M. & Immerzeel, T.
Jaar 2010

Titel De praktijk leert: Een uitgebreide tussenstand na twee jaar invoering van de maatschappelijke stage in het voortgezet onderwijs
Auteur(s) Meijs, L.C.P.M.
Jaar 2010

Titel Community programs in high schools
Beschrijving Law and Contemporary problems. Vol. 62 (4); 73-112.
Auteur(s) Raskoff, S.A. & Sundeen, R.A.
Jaar 1999

Titel Service-learning and student volunteerism: Reflections on institutional commitment
Beschrijving Michigan journal of community service learning. Vol. 3; 55-65.
Auteur(s) Ward, K.
Jaar 1996

Titel Transforming the instructor: Service/learning integrated into a community college curriculum
Beschrijving Paper presented at the Annual meeting of American educational research Association, New Orleans, LA.
Auteur(s) Ward, S.
Jaar 2000

Titel An assessment model for service-learning: Comprehensive case studies of impact on faculty, students community and institution. Michigan Journal of Community Service-Learning, Fall, 66-71
Auteur(s) Driscoll, A., Holland, B., Gelmon, S., & Kerrigan, S.
Jaar 1996

Titel Verankeren in de school. Maatschappelijke stage in het curriculum
Beschrijving In deze publicatie wordt gekeken naar de plek die maatschappelijke stage kan krijgen in het curriculum.
Auteur(s) Aafke Hoek, Minke Bruning-Hofland, Maaike Rodenboog, Jeroen Bron en Frederik van Oorschot
Jaar 2011

Titel Nieuwe ervaringen essentieel voor burgerschapsvorming
Beschrijving Artikel in Van 12 tot 18

Titel Stroomdiagram burgerschap en maatschappelijke stage

Titel Scenario's voor maatschappelijke stage en burgerschap

Titel Quickscan voorwaarden voor effectief en actief burgerschap

Reacties (0) en waardering

Totale waardering artikel:
(10 waarderingen)

Schrijf zelf een reactie

Als u uw emailadres invult kunnen wij reageren op uw reactie. Het emailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd