Differentiëren door te werken met een kleine kring

Kennisrotonde | bijgewerkt op 08 april 2019

Een vorm van intern differentiëren in de onderbouw van het primair onderwijs is het werken met een kleine kring. Uit onderzoek blijkt dat dit niet voor alle leerlingen succesvol is.
jonge leerlingen zitten op bankjes in de kring

Leerlingen in een kleine kring plaatsen voor extra en/of op maat aanpak kan tot betere prestaties leiden. Hoogpresteerders profiteren meer van deze aanpak dan laagpresteerders. Voor laagpresteerders is het beter om in een heterogene setting te leren, met leerlingen die het beter doen.

Extra aandacht voor laagpresteerders

Voor lager presterende leerlingen kan de extra aandacht in een kleine kring wel tot extra leeropbrengsten leiden. Dit kan alleen onder ideale omstandigheden:

  1. De kwaliteit van de instructie moet hoog zijn
    Extra instructie is effectief als het is ingebed in een totaal leerarrangement. Effecten zijn altijd groter als apart groeperen gecombineerd wordt met het afstemmen van het leerproces op de leerling door te variëren in instructie, inhoud en begeleiding. De aanpak is eveneens succesvoller als de leraar de te realiseren doelen helder voor ogen heeft. Of de doelen gehaald zijn, moet steeds opnieuw worden vastgesteld. Ook komt het de kwaliteit ten goede als in een kleine kring gevarieerd les wordt gegeven en leerlingen zo veel mogelijk hun leerproces zelf kunnen sturen.
  2. Extra instructie voor laagpresteerders
    Extra instructie is pas effectief als dat minimaal een uur per dag is en vier of vijf keer per week plaatsvindt. Minder beschikbare tijd heeft eerder een negatief effect.
  3. Leraar moet differentiëren
    De leraar lijkt het meest van invloed op mogelijke effecten van differentiatie. Er zijn wel grenzen aan de extra aandacht of verlengde instructie die een leerkracht kan verzorgen. Extra handen in de klas kunnen wellicht helpen, maar er is niet bewezen dat dit leidt tot betere prestaties. Verder speelt de beroepsopvatting van de leraar over wel of niet differentiëren in een kleine groep een rol.

Interne differentiatie

Werken met een kleine kring is een vorm van interne differentiatie: het op basis van verschillen indelen van leerlingen binnen een klas of groep. Als het gaat om laagpresteerders geeft de leraar in de kleine kring extra of verlengde instructie terwijl andere kinderen zelfstandig werken. De veronderstelling is dat leerlingen uit de kleine kring daardoor beter gaan presteren op het onderdeel waarop ze aangetoond achterblijven, maar het is de vraag of het zo werkt. Apart groeperen leidt tot betere leerresultaten (zie ook een eerder rapport van de Kennisrotonde), maar niet bij iedereen en niet in alle situaties.

Enkel het bij elkaar zetten van laag presterende leerlingen voor aparte of remediërende instructie is dus niet voldoende om ze een inhaalslag te laten maken. Verbetering van prestaties en inhalen van achterstanden bij laagpresteerders is alleen te realiseren als de context en aanpak ideaal zijn.

Meer weten over het werken in een kleine kring?

Lees het volledige rapport over het inzetten van een kleine kring als vorm van intern differentiatie, inclusief geraadpleegde bronnen.

Andere interessante bronnen:

In gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

In gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.