Doorlopende leerlijnen rekenen

KNOW | bijgewerkt op 07 mei 2013

In het kader van de SLOA-programmalijn ‘Doorlopende leerlijnen’ heeft KPC Groep in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een driejarig onderzoek uitgevoerd naar de doorlopende leerlijn rekenen po-vo, in een po- en een vo-project. Het doel van deze projecten is om een warme overdracht van po naar vo voor leerlingen te bewerkstelligen op het gebied van rekenen. Daartoe is geïnvesteerd in de ontwikkeling van instrumenten om de rekenontwikkeling zichtbaar te maken en om de overgang tussen  schoolsoorten soepel te laten verlopen. Ook is geïnvesteerd in de vormgeving van het rekenonderwijs.

Wat weten we?

Het verhogen van de leerprestaties voor taal en rekenen staat hoog op de Kwaliteitsagenda 2008 PO Scholen voor Morgen (2007) en op de kwaliteitsagenda van de VO-raad Tekenen voor Kwaliteit (2007). Scholen zijn op zoek naar een opbrengstgerichte werkwijze, die hen helpt deze ambities waar te maken. De Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen heeft getracht dit concreet te maken door het ontwikkelen van een referentiekader taal en rekenen (2008) dat de onderwijssectoren overstijgt. Echter een concreet handelingsplan is er niet.

Referenties

  • Kwaliteitsagenda 2008 PO (2007). Scholen voor morgen. Samen op weg naar duurzame kwaliteit in het primair onderwijs.
    In deze agenda staat het verbeteren van taal- en rekenprestaties van kinderen op de eerste plaats omdat deze basisvaardigheden onmisbaar zijn voor het succes van kinderen in andere vakken op school, in hun verdere schoolloopbaan en in de maatschappij. (Geen pdf beschikbaar)
  • Kwaliteitsagenda Voortgezet Onderwijs (2007). Tekenen voor Kwaliteit. Afspraken voor een beter voortgezet onderwijs 2008-2011. Van:  (opgehaald 15-11-2012)
    De VO-raad en het ministerie van OCW hebben deze agenda samen opgesteld op basis van een gedeelde analyse van de situatie en trends in het voortgezet onderwijs. Samen formuleren zij in deze agenda de prioriteiten voor de komende tijd en ze maken daarover voor het eerst concrete prestatieafspraken.
  • Meijerink, H.P. (2009). Referentiekader taal en rekenen. De referentieniveaus. Enschede: SLO
    Voor het hele onderwijs (van de basisschool tot het hoger onderwijs) is hierin vastgelegd wat leerlingen moeten kennen en kunnen als het gaat om Nederlandse taal en rekenen/wiskunde. Het gaat om basiskennis en -vaardigheden die voor alle leerlingen van belang zijn. Het doel van de invoering van een referentiekader voor deze basiskennis en -vaardigheden is een algemene niveauverhoging.
  • Expertgroep Doorlopende Leerlijnen Taal en Rekenen (2008). Over de drempel met rekenen. Enschede: SLO
    Binnen de algemene uitgangspunten is voor rekenen en wiskunde een uitwerking gemaakt die recht doet aan het specifieke karakter van het vakgebied. De opdracht is om voor het niveau van rekenen en wiskunde heldere referentieniveaus in kaart te brengen voor leerlingen van 12 jaar, 16 jaar en omstreeks 18 jaar.

Dat betekent voor de praktijk

Om te komen tot passende arrangementen voor een goede overdracht tussen het po en het vo is allereerst door middel van een vooronderzoek gezocht naar factoren die van invloed kunnen zijn op een goede overdracht voor rekenen. Daartoe is een praktijkverkenning uitgevoerd waarin is gezocht naar antwoorden op de volgende vragen:

  • Op welke wijze speelt de doorlopende leerlijn rekenen op dit moment een rol binnen scholen voor po en vo?
  • Wat zijn daarbij de verbeterpunten, de knelpunten en de ontwikkelingsbehoeften?

In de Onderzoeksrapportage Rekenen overgang PO-VO 2008-2010: primair onderwijs (2011) komen de volgende zaken aan de orde:

  • De ontwikkeling van een doorlopende leerlijn meten- meetkunde, die tevens is opgenomen in de publicatie De leraar als regisseur (2011) en in de Rekenlijn (2011) op de website www.taalenrekenen.nl.
  • Didactische arrangementen rond de overgang po-vo, een beschrijving van de didactische interventies die op verschillende manieren hebben plaatsgevonden tijdens de projectjaren.
  • De resultaten van de didactische interventies
  • Het overdrachtsmodel PO-VO Taal en Rekenen: een uitwisselings- en afstemmingsinstrument dat de overdracht tussen po en vo vergemakkelijkt.

In de Onderzoeksrapportage Rekenen overgang PO-VO 2008-2010: voortgezet  onderwijs  (2011) staat het onderzoek beschreven dat op twee scholen voor vo in de regio Zuidoost-Brabant is uitgevoerd. Docenten van brugklassen werden hierbij in de gelegenheid gesteld deel te nemen aan een professionaliseringstraject met de volgende doelstellingen:

  1. scholing om docentvaardigheden te verbeteren op het gebied van doelgericht, handelingsgericht en opbrengstgericht rekenonderwijs en de rekendidactiek met betrekking tot meten en meetkunde;
  2. leerresultaten van leerlingen te verhogen bij de overgang van PO naar VO met betrekking tot meten en meetkunde door de interventie genoemd in doelstelling 1.

De achterliggende onderzoeksvraag luidt: Hoe kunnen de rekenprestaties van leerlingen (meten en meetkunde) worden verhoogd ten behoeven van een drempelloze overgang  PO-VO?

Referenties 

Handreikingen

Aanvullend op de leerlijn is Overdrachtsmodel Taal en Rekenen PO-VO ontwikkeld. Het is een instrument op meso-niveau (schoolorganisatie). Met het instrument kunnen managers en leraren in po- en vo-scholen efficiënt en stapsgewijs werken aan het verbeteren van de overgang po-vo en het verhogen van leerprestaties van leerlingen.

De ontwikkelde leerlijn Meten en Meetkunde maakt deel uit van dit model. In het model wordt gestreefd naar een concretisering van de referentieniveaus met speciale aandacht voor didactiek.Het doel van het model is het versoepelen van de overgang tussen po en vo. Een doelstelling op de lange termijn is het verbeteren van de taal- en rekenprestaties van leerlingen in po en vo. In het overdrachtsmodel is sprake van uitwisseling of afstemming op vier onderdelen:

  1. De leerling: achtergrond, beheersingsniveau van rekenen, leerbehoefte, zorg en begeleiding
  2. De didactiek: werkwijze, leerstrategieën, differentiatie, leertijd, werkvormen
  3. Het curriculum: leerdoelen, leerlijnen, bronnen en methode
  4. De visie en verantwoording: visie, beleid, opbrengstgerichtheid (matrix van Camp)

Bij deze vier afstemmingsonderdelen zijn gespreksagenda’s en checklists ontwikkeld.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.