Onderzoek

Effecten van stress bij leraren

Kennisrotonde | Gepubliceerd op 13 juli 2017

  • PO

Wat is het effect van stress van leraren op hun functioneren en op het leren van leerlingen?

Wat weten we?

Stress bij leraren beïnvloedt hun manier van lesgeven, de mate waarin ze sympathie kunnen tonen, de uitoefening van hun rol als leraar en de omgang met leerlingen. Emotioneel uitgeputte leraren reageren in de klas vaker reactief en maken vaker gebruik van disciplinerende maatregelen. Ze zijn minder in staat om de klas effectief te managen en een kalme en gestructureerde leeromgeving te creëren. Door afnemende gevoelens van betrokkenheid bij leraren kunnen hun leerlingen zich ook minder verbonden gaan voelen met de school, hetgeen kan leiden tot slechtere leerresultaten. Stress belemmert leraren ook om een positieve invloed te kunnen uitoefenen op de sociaal-emotionele vaardigheden van kinderen, zoals het reduceren van gedragsproblemen.

Stress is een discrepantie tussen (hoge) eisen die vanuit de omgeving worden gesteld en de capaciteiten van een persoon om aan deze eisen te kunnen voldoen. Stress hoeft niet negatief te zijn. Stressvolle gebeurtenissen die als een uitdaging worden beschouwd, kunnen een positieve invloed hebben op het welbevinden van een persoon. Wanneer iemand langdurig negatieve stress ervaart kan diegene hier ziek van worden en kan er een uitputtingsreactie ontstaan, een burn-out. Leraarschap wordt wereldwijd als een stressvol beroep beschouwd en beroepsstress bij leraren wordt eveneens wereldwijd als een probleem gezien. Stress bij leraren wordt onder andere veroorzaakt door een combinatie van omgaan met kinderen met gedragsproblemen, lange werkdagen en het gevoel weinig ondersteuning te krijgen.

Functioneren leraren

Leraren beïnvloeden hun leerlingen door de manier waarop ze lesgeven, maar ook door de sfeer die ze in het klaslokaal creëren en hoe ze de klas managen. Leraren spelen een belangrijke rol in het creëren en behouden van een positieve en kwalitatief goede leeromgeving.

Langdurige negatieve stress zorgt bij leraren voor emotionele uitputting, vervreemding van zichzelf en afname van zelfvertrouwen. Leraren die langdurig stress ervaren hebben een lager niveau van self-efficacy; ze hebben het gevoel dat zij hun taken niet goed meer kunnen uitvoeren. Emotioneel uitgeputte leraren reageren in de klas vaker reactief dan leraren die emotioneel fit zijn. Daarnaast maken de eersten meer gebruik van disciplinerende maatregelen en besteden ze minder tijd aan een positieve omgang met leerlingen. Ze worden hierdoor minder effectief in het managen van de klas.

Sfeer in de klas

Door stressklachten kunnen leraren minder sympathie tonen en hebben ze minder vermogen om ondersteunende relaties met leerlingen te ontwikkelen. Hierdoor kunnen ze minder goed tegemoet komen aan de (emotionele) behoeften van leerlingen. En ze zijn minder in staat om een kwalitatief goede leeromgeving te creëren, waardoor de sfeer in de klas verslechtert. Leraren die emotioneel zijn uitgeput door probleemkinderen in hun klas blijken meer negatieve en minder effectieve interacties met leerlingen te hebben. De verslechterde relatie met de leerlingen kan vervolgens leiden tot meer conflicten en meer probleemgedrag bij leerlingen. Wat ervoor kan zorgen dat leraren en leerlingen nog meer stress ervaren; er ontstaat een vicieuze cirkel.

Effect op leerlingen

Positieve en ondersteunende relaties met leraren zijn belangrijk voor de sociaal-emotionele vooruitgang en cognitieve- en taalontwikkeling van leerlingen. Een positieve en ondersteunende leeromgeving zorgt ervoor dat leerlingen vooruitkomen.

Stress in de klas blijkt zowel de gezondheid van kinderen als het schoolsucces negatief te kunnen beïnvloeden. Stress en emotionele negativiteit worden geassocieerd met probleemgedrag van kinderen. Wanneer leraren door stress niet genoeg vermogen hebben om een goede sociale en emotionele omgeving te creëren, zijn leerlingen minder gefocust op hun taken en presteren ze minder.

Wanneer er door stress negatieve leerkracht-leerling relaties ontstaan, kan dit bij leerlingen leiden tot het vermijden van school, agressief gedrag en een negatieve houding ten opzichte van school. Van leerlingen bij wie de leerkracht vaak afwezig is door burn-out klachten zijn de leerprestaties ook vaak lager.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

In dit antwoord is niet ingegaan op de manieren waarop stress bij leraren kan worden verminderd. Wel blijkt uit onderzoek dat zowel het handelingsrepertoire van docenten als de werkomstandigheden ertoe doen (zie bijvoorbeeld eerdere antwoorden van de Kennisrotonde naar groepsgrootte en taakbeleid: groepsgrootte, werkbeleving en effecten in het mbo, taakbeleid vo en werkdruk).

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Ruud van der Aa (kennismakelaar) en Devorah van den Berg (CAOP) en Jurjen van der Helden.

Deze vraag is overgenomen van de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs.

In Gesprek
In Gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Kennisrotonde
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

Geef jouw waardering: (klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Leraar24 staat het delen, aanpassen en gebruiken van de gepubliceerde content op deze website toe, tenzij anders aangegeven, onder de voorwaarden in de Disclaimer.

Gerelateerd