onderzoek

Effectieve interventies bij digitaal ongewenst gedrag

Kennisrotonde | 13 maart 2018

  • PO
  • VO

Wat zijn effectieve interventies in het onderwijs om digitaal ongewenst gedrag tegen te gaan?

Wat weten we?

Cyberpesten heeft veel verschijningsvormen. Er is weinig consensus over de definitie en over hoe vaak het voorkomt. Cyberpesten komt voor via social media (zoals Twitter, Facebook), tekstberichten (mail, sms), en games. Schattingen van het percentage kinderen en jongeren die slachtoffer zijn geweest van cyberpesten lopen sterk uiteen. Veel onderzoeken komen uit op percentages tussen 15% en 25%, met als uitersten 3% en 72%. Ook de prevalentiecijfers van digitale vormen van seksueel ongewenst gedrag lopen erg uiteen: ‘sexting’ (het digitaal versturen van seksueel getinte tekst of beeldmateriaal) tot 1-23%, ‘grooming’ (digitaal kinderlokken) 1-66%.

Effectiviteit van interventies digitaal ongewenst gedrag

Er bestaan nog maar weinig goed onderzochte interventies specifiek tegen cyberpesten. Effectieve elementen uit bestaande methoden voor middelbare scholieren zijn onder andere: het opnemen van pestpreventie in het curriculum, het aanstellen van peer mentors (leeftijdsgenoten die slachtoffers steunen), en scholieren samen problemen laten identificeren, oplossingen bedenken en hierover de school te adviseren. Andere onderzoeken concluderen dat een succesvolle interventie een combinatie is van informatiesessies, klassessies, posters, en duidelijke regels.

Er is ook nog weinig onderzoek gedaan naar effectieve interventies tegen seksueel ongewenst digitaal gedrag. Ashurt en McAlinden (2015) bepleiten dat de ontwikkeling van een interventie tegen schadelijk seksueel gedrag gericht moet zijn op competenties ontwikkelen, in plaats van alleen het ongewenst gedrag stoppen. Daders of kwetsbare jongeren moeten onder andere leren bewust na te denken over bepaalde gedragingen en sociale of visuele cues die anders automatisch seksueel werden geïnterpreteerd. Preventie van grooming is vooral gericht op voorlichting en bewustwording van jongeren, ouders en onderwijzers.

Monitoring van digitaal ongewenst gedrag

Monitoren van digitaal ongewenst gedrag op school en de mogelijkheden beperken is iets wat scholen kunnen doen, maar het is niet eenvoudig om volledig zicht te krijgen op digitale interactie. Een systeem voor het monitoren van digitaal ongewenst gedrag is SafeChat. Dit is een systeem bedacht door onderzoekers uit Duitsland en de VS dat berichten van de verzender gecodeerd naar een centrale server stuurt, om privacy te bewaren. SafeChat scant het bericht op ongepaste woorden en vervangt die door een gepast alternatief, alvorens ze naar de ontvanger door te sturen. Daarnaast biedt het systeem de mogelijkheid aan ouders of docenten om het digitale verkeer van de kinderen te limiteren. De praktische testen en onderzoek naar mogelijkheden rondom implementatie lopen nog.

Voor het monitoren van sexting en grooming zijn ook hulpmiddelen ontwikkeld, bijvoorbeeld de Facebook Watchdog. Onderzoekers uit Oostenrijk hebben een plan opgesteld dat Facebook kan monitoren op digitaal ongewenst gedrag in meerdere vormen. Zo zou er beeld- en videoanalyse moeten gebeuren om pornografisch materiaal te detecteren. Technologisch gezien is dit een flinke uitdaging, en de auteurs beschrijven mogelijkheden hieromtrent. Verder zou er een social media analyse-component moeten zijn die gedrag- en stemmingsveranderingen van de gebruiker kan waarnemen, en tekstanalyse om cyberagressie te detecteren. Deze app moet nog verder uitgedacht en uiteindelijk ontwikkeld worden.

Meer weten?

Lees hier het volledige rapport naar aanleiding van de vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Het ministerie van OCW financiert onderzoek naar de effectiviteit van de website Pestkoppenstoppen.nl. De website geeft een online, laagdrempelig advies op maat met als doel jongeren (mentale en gedragsmatige) vaardigheden aan te leren waarmee ze op een effectievere manier om kunnen gaan met online én offline pestgedrag, en de gevolgen daarvan. Meer weten over dit onderzoek? Bezoek dan de website van Stichting Stop Pesten Nu.

Dit YouTube filmpje over cyberpesten biedt enkele praktische tips.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Peter Noort en Anne Luc van der Vegt.

Deze vraag is overgenomen van de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs

In Gesprek
In Gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Kennisrotonde
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd