praktijk

Fast feedback voor effectiever onderwijs

lerarenredactie | 01 februari 2017

  • PO
  • VO

Wondermiddelen bestaan niet, maar de effectiviteit van onderwijsmethoden kan enorm verschillen. Decennia onderwijsonderzoek heeft laten zien dat feedback geven een krachtig middel is. Volgens John Hattie, die een enorme hoeveelheid onderwijsonderzoeken heeft doorgelicht, is feedback op het leerproces de meest effectieve methode om het leren van leerlingen te bevorderen1,2.

Om effectief feedback te kunnen geven, dienen de vorderingen van leerlingen voortdurend geëvalueerd te worden om op tijd gericht te kunnen remediëren. Hierdoor wordt het rendement van het onderwijs aanzienlijk groter1,2. Maar hoe doe je dat? Het is lastig het leerproces continu te volgen en geschikte interventies te doen in een klas met dertig verschillende leerlingen. Met fast feedback is het wel mogelijk. En dit alles zonder jezelf op te zadelen met een berg extra voorbereiding en correctiewerk.

Fast feedback stelt de docent in staat om snel diagnoses te stellen en op basis daarvan gerichte feedback te geven. Het is diagnostisch toetsen en remediëren in één. Hoe werkt het? De leraar stelt een korte vraag, waarop alle leerlingen schriftelijk[1] antwoord geven. Het format van de vraag is zo gekozen dat de leraar tijdens het rondlopen in de klas in één oogopslag kan zien welke fouten de leerlingen maken. De leraar kan daar direct op reageren door leerlingen tijdens het rondgaan individueel feedback te geven of veel gemaakte fouten klassikaal te bespreken3. Bovendien toont de leraar interesse in de antwoorden van alle leerlingen en daardoor voelen leerlingen zich gezien.

Formats die geschikt zijn voor fast feedback (zie ook voorbeelden formats fast feedback):

  • Multiple choice
  • Grafieken tekenen
  • Schetsen
  • Ordenen
  • Sorteren
  • Woordweb
  • Invuloefening
  • Conceptcartoons4

Door een korte serie vragen op deze manier door te werken, kunnen bijvoorbeeld misconcepten langzaam worden gecorrigeerd, kan de toepassing van een concept langzaam worden opgebouwd, of kunnen vaardigheden in steeds complexere situaties worden toegepast. Bovendien voorkom je door één vraag per keer te doen en dan direct te remediëren (i.p.v. een bijvoorbeeld een oefenblad met vragen), dat leerlingen vastlopen en gedemotiveerd raken.

De remediatie is afhankelijk van de begripsproblemen die je ter plekke aantreft. Je kunt vooraf wel al diverse interventies klaar hebben, bijvoorbeeld gebaseerd op je ervaring en in de literatuur beschreven misconcepten. Maar het is ook goed mogelijk dat je stuit op problemen die je niet van tevoren had verwacht. Fast feedback vraagt veel flexibiliteit van de docent.

Voor effectieve fast feedback is het van belang dat je steeds op de beheersing van één concept of vaardigheid feedback geeft. Verder moet je zoveel mogelijk uitsluiten dat leerlingen door de gebrekkige beheersing van iets anders dan datgene dat je checkt de vraag niet goed beantwoorden.

Er zijn verschillende voordelen aan deze methode. Docent en leerlingen kunnen zien hoe het leerproces vordert. Als de serie vragen goed gekozen is, zullen de leerlingen de vragen steeds beter maken. Hierdoor wordt het leerproces ook goed zichtbaar voor de leerlingen. Dit motiveert en geeft zelfvertrouwen. Fouten kunnen bovendien direct gecorrigeerd kunnen worden en je kunt de werkvorm ook zo inrichten dat hij uitnodigt tot “peer instruction“.

Formatieve toetsing door middel van fast feedback kan grote leereffecten hebben als het op de juiste manier wordt gebruikt. Allereerst moet de feedback zinvol zijn voor de leerling. De feedback moet de leerling een idee geven van hoe hij er voor staat en wat hij kan doen om verder te komen in zijn leerproces. Bovendien is het belangrijk dat feedback snel is en dat remediatie onmiddellijk daarna volgt. Ten slotte moet de toetsing formatief zijn en niet leiden tot een formele beoordeling (een cijfer). Fouten maken is een belangrijk onderdeel van het leren d.m.v. fast feedback en leerlingen moeten zich dus vrij voelen om zonder consequenties fouten te maken5.

 

  1. John Hattie. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. (2008).
  2. Hattie, J. & Timperley, H. The Power of Feedback. Rev. Educ. Res. 77, 81–112 (2007).
  3. Ed van den Berg & Hanna Westbroek. Formatieve toetsing en feedback tijdens de les. NVOX (2014).
  4. Naylor, S & Keogh, B. Concept Cartoons in Science Education. (Millgate House Publishers, 2000).
  5. Black, P. & Wiliam, D. Assessment and Classroom Learning. Assess. Educ. Princ. Policy Pract. 5, 7–74 (1998).

[1] Schriftelijk kan betekenen in het schrift, op een stencil of via een klein whiteboard; maar ook digitale hulpmiddelen als Kahoot, Socrative, Plickers of Formative zijn geschikt.

Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd