Praktijk

Filosoferen met kinderen

Redactie Leraar24 | Gepubliceerd op 08 september 2009

  • PO

In de klas zijn kinderen constant bezig met leren. Leren rekenen, leren schrijven, leren lezen. Er zijn regels, formules en ezelsbruggetjes om de som goed te maken, een letter mooi te schrijven of een woord goed te lezen. En daar maken kinderen dankbaar gebruik van. Bij kinderfilosofie vallen alle regels weg en ontstaat er een open gesprek. Er is niks om op terug te vallen, behalve een gezond stel hersenen. Kinderen leren eigenlijk op een leuke en constructieve manier samen nadenken.

Vragen stellen
Filosofie in de klas komt tot uiting in een gespreksvorm; in duo’s, in groepjes of klassikaal. Thema’s zoals liefde, geluk, tijd, dood en natuur worden behandeld in een open gesprek. De gesprekken mogen over van alles gaan. Over wat het leven is en of het de moeite waard is, hoe je moet leven, wat geluk is. Maar ook over pesten, stoer doen, afvallen, daklozen, broers en zussen, of opvoeding nodig is. Belangrijk is dat het onderwerpen betreffen, die kinderen de moeite waard vinden om te onderzoeken.

Antwoorden
De filosofieles is één van de weinige momenten op school waar niet gestreefd wordt naar ‘het juiste antwoord’, want die is er niet. Dat gegeven maakt het voor de kinderen ook makkelijker om vrij te denken, waardoor ze denkvaardigheden ontwikkelen en een eigen zienswijze tot uiting komt. Daarnaast versterkt het kind de vaardigheid om de eigen gedachten te structureren, om stellingen te beargumenteren en wordt er geleerd om denken bewust in te zetten als dat nodig is.

Veilige sfeer
Belangrijk bij een les filosofie is dat er een veilige omgeving wordt gecreëerd door de leerkracht, zodat de kinderen zich vrij voelen om te zeggen wat ze denken en te associëren. Als kinderen de kans krijgen om te filosoferen, houden ze later misschien ook meer vast aan hun eigen, originele denkbeelden. Vaak worden deze denkbeelden namelijk bijgestuurd als kinderen ouder worden. Zelf denken is dan minder vanzelfsprekend, een reproductieve denkgewoonte des te meer. Maar naast dat het belangrijk kan zijn voor kinderen om te filosoferen, is het ook gewoon heel leuk!

Bijlagen

  • Tips voor filosoferen in de klas | PDF In dit overzicht wordt beschreven hoe je met kinderen kunt filosoferen en aan welke doelen je kunt werken. Daarnaast wordt ingegaan op de rol van de leerkracht en is een lijst met lesmateriaal opgenomen.
  • Filosoferen met pubers | PDF Karen Faber deed onderzoek naar de pedagogische betekenis van het vak Filosofie in de onderbouw van het voortgezet onderwijs en toont aan dat de meerwaarde van het vak ligt in morele vorming van jongeren.
  • Filosoferen: leerzaam, leuk en lastig | PDF Meester René Fikkert vertelt over zijn ervaring met het geven van filosofielessen aan groep 6 in de basisschool en geeft tips aan leerkrachten die ook filosofielessen willen gaan geven.
  • Opvoeden tot levenskunstenaar | PDF Levenskunst wil mensen laten nadenken over hun eigen levenshouding. Wie ben ik? Waar liggen mijn grenzen? Wat wil ik eigenlijk echt? Waar word ik echt gelukkig van? En hoe kan ik daarnaar leven? ?Daar kun je achter komen door verantwoordelijkheid te nemen voor wat je doet.
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

Geef jouw waardering: (klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Leraar24 staat het delen, aanpassen en gebruiken van de gepubliceerde content op deze website toe, tenzij anders aangegeven, onder de voorwaarden in de Disclaimer.

Gerelateerd