Geef burgerschap een vaste plek in het curriculum

NRO | 30 januari 2019

Basisscholen dienen burgerschap een vaste plek te geven in het curriculum. Ook doen ze er goed aan om het te verbinden met andere delen van het onderwijsaanbod. Zo kunnen ze de kennis en vaardigheden over burgerschap bij hun leerlingen bevorderen.
kinderhanden houden een kleine wereldbol vast

In de gezamenlijke literatuurstudie Schoolkenmerken voor bevordering van burgerschapscompetenties van leerlingen in het basisonderwijs stellen Amsterdamse onderzoekers vast dat nog weinig onderzoek is gedaan naar effectieve aanpakken voor burgerschapsonderwijs. Niettemin lijkt een doordacht curriculum, waarbij burgerschap een structurele en geïntegreerde plek heeft in het lesprogramma, positief bij te dragen.

Open schoolklimaat draagt bij aan burgerschap

Daarnaast is een open schoolklimaat van belang bij het bevorderen van burgerschap. Dat betekent bijvoorbeeld dat leerlingen hun mening moeten kunnen geven, en dat de school ruimte biedt aan verschillende perspectieven bij het bespreken van bepaald onderwerpen.

Er zijn ook andere specifieke factoren, die bevorderlijk zijn voor burgerschap, waarop scholen invloed hebben:

  • een doorgaande leerlijn voor burgerschap
  • het creëren van oefensituaties
  • toetsing en inzicht in de resultaten
  • activiteiten opzetten, ook buiten het curriculum om, die zijn gericht op het bevorderen van burgerschapscompetenties
  • gerichte inhoudelijke instructie

De kwaliteit van de leraar doet ertoe

Dát deze factoren een gunstig effect hebben op de ontwikkeling van kennis en vaardigheden rond burgerschap, lijkt wel duidelijk. Maar hoe precies kan op basis van het bestaande onderzoek niet worden vastgesteld.

Ook meer algemene kenmerken van goed onderwijs spelen een rol bij het stimuleren van burgerschap:

  • de relatie tussen leraar en leerlingen
  • feedback geven en reflectie
  • onderwijsdoelen stellen
  • de kwaliteit van de leraar
  • de kwaliteit van het curriculum

Hoe gaan scholen om met de achtergrond van leerlingen?

Ten slotte zijn er ook factoren waarop scholen weinig invloed hebben, aldus de onderzoekers. Ze noemen met name de samenstelling van de leerlingenpopulatie en de (sociaal-economische en culturele) achtergrond van de leerlingen. Het maakt wel uit hoe de school hiermee omgaat.

Om meer inzicht te krijgen in hoe scholen burgerschapscompetenties kunnen bevorderen, is meer onderzoek nodig. De onderzoekers pleiten voor een brede benadering, om zo de kans te vergroten dat men relevante aspecten op het spoor komt.

In gesprek

Wil je meer weten over dit onderzoek? Neem contact op met Anne Bert Dijkstra, hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

In gesprek

Wil je meer weten over dit onderzoek? Neem contact op met Anne Bert Dijkstra, hoogleraar onderwijskunde aan de Universiteit van Amsterdam.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.