Onderzoek

Gepersonaliseerd leren

Kennisrotonde | Gepubliceerd op 16 juni 2017

  • PO

Verhoogt gepersonaliseerd onderwijs de resultaten van alle leerlingen in het primair onderwijs?

Wat weten we?

Aspecten van gepersonaliseerd leren hebben een positief effect op leeropbrengsten, vooral zelfregulerend leren en gebruik van ict. Gepersonaliseerd leren vereist van leerlingen goede metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden. Die vaardigheden bevorderen de motivatie van leerlingen en maken dat ze zich competenter voelen. Bovendien gaan de leerresultaten omhoog. De invoering van gepersonaliseerd leren kan het beste geleidelijk plaatsvinden. De sturing door de leerkracht neemt via gedeelde sturing af tot de uiteindelijke zelfsturing door leerlingen.

Kenmerkend voor gepersonaliseerd onderwijs is dat de leerling het heft in handen heeft. Het onderwijs wordt vormgegeven rond de betrokkenheid en zelfstandigheid van de leerlingen. Daarin verschilt personalisatie van differentiatie en individualisatie, waarbij de sturing meer bij de leerkracht ligt. Een veelgebruikte definitie luidt: ‘Gepersonaliseerd leren is het leerproces waarbij leerlingen op hun eigen wijze en tempo werken aan leerdoelen. (…) Leerlingen en leraren zijn, ieder met een eigen rol, samen verantwoordelijk voor het leerproces’.

Hogere leerlingresultaten

De ontwikkelingen op het gebied van gepersonaliseerd onderwijs zijn tot nu toe tamelijk kleinschalig, evenals onderzoek naar de werking daarvan. Het is daarom nog te vroeg om algemene uitspraken te doen over de effecten van gepersonaliseerd onderwijs. Wel is bekend dat sommige aspecten van gepersonaliseerd onderwijs een positieve relatie hebben met leeropbrengsten. Dit geldt in de eerste plaats voor zelfregulerend leren. Verder hangt de inzet van ict positief samen met leeropbrengsten. Het gaat hierbij om verschillende toepassingen, gericht op kennisoverdracht en kennisconstructie. Door de verwevenheid tussen ict en gepersonaliseerd leren is het soms moeilijk om vast te stellen welke impact de digitale middelen hebben en welke impact het gepersonaliseerd leren heeft. Het onderwijs heeft vooral behoefte aan meer kennis over de randvoorwaarden rondom het gebruik van ict. Uit Amerikaans onderzoek onder scholen die werken aan gepersonaliseerd leren behaalt een meerderheid van de scholen hogere leerlingresultaten. De leerlingen op deze scholen scoorden na twee jaar boven de nationale gemiddelden. De leerkrachten op deze scholen gaven overigens ook veel gedifferentieerd en geïndividualiseerd les.

Gelden de positieve effecten voor alle leerlingen? Niet zonder meer. Gepersonaliseerd leren vereist van leerlingen specifieke vaardigheden en vraagt van leerkrachten aanpassingen in de manier van lesgeven. Leerlingen hebben goede metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden nodig om te komen tot hogere leerprestaties. Ze moeten hun eigen leerproces kunnen beoordelen. Dat vraagt om afstand kunnen nemen van het leerproces. Als leerlingen over goede metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden beschikken, werkt gepersonaliseerd leren motiverend voor de leerling en heeft het ook een positief effect op de leerprestaties. Leerlingen raken door het maken van eigen keuzes gemotiveerder, ze voelen zich competenter en behalen betere leerresultaten.

Ook de rol van de leraar is van belang. Het ontwikkelen van zelfregulerende vaardigheden gaat niet van de ene op de andere dag. De ervaring leert dat de voorbereiding van leerlingen een belangrijk aandachtspunt is bij de invoering van gepersonaliseerd leren. Het verdient de voorkeur om de invoering geleidelijk te laten plaatsvinden. De overgang van sturing door de leerkracht naar zelfsturing loopt dan via een fase van gedeelde sturing. Voor de leerlingen met lagere metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden lijkt differentiatie of individualisatie beter aan te sluiten dan personalisatie. Die leerlingen hebben meer baat bij onderwijs gestuurd door de leerkracht. Om de potentie van alle leerlingen optimaal te benutten, blijft de rol van de leerkracht essentieel. De leerkracht faciliteert namelijk het onderwijs op zo’n manier dat het zoveel mogelijk aansluit bij de individuele leerling. Dat kan zijn door personalisatie, maar ook door differentiatie of individualisatie.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Eveneens relevant is de uitgave Gepersonaliseerd leren voor leerlingen en docenten uitgebracht door Sardes (Stichting platform VMBO) ter gelegenheid van het vmbo-congres op 20 januari 2015.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar Kennisrotonde), Angela de Jong en Rianne Exalto (Oberon).

Deze vraag is overgenomen van de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van actuele kennisvragen uit en over het onderwijs.

In Gesprek
In Gesprek

Snel kennisnemen van wetenschappelijk onderzoek dat relevant is voor jouw onderwijs? Stel dan je vraag aan de Kennisrotonde!

Kennisrotonde

Reacties (0) en waardering (3 van 5 op basis van 36 stemmen)

Totale waardering artikel:
(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als u uw emailadres invult kunnen wij reageren op uw reactie. Het emailadres wordt niet op de site getoond.

Leraar24 staat het delen, aanpassen en gebruiken van de gepubliceerde content op deze website toe, tenzij anders aangegeven, onder de voorwaarden in de Disclaimer