onderzoek

Hoe kan het voortgezet onderwijs bijdragen aan perspectief voor leerlingen met autisme?

Kennisrotonde | 11 juni 2018

  • VO
  • MBO
  • SO
Leerlingen met een autismespectrumstoornis (ASS) lijken baat te hebben bij gerichte begeleiding in het regulier of speciaal voortgezet onderwijs. ASS is een verzamelnaam voor verschillende vormen van autisme; het gaat om heel verschillende leerlingen, die soms behoefte hebben aan een eigen aanpak. Dus maatwerk is nodig. Voor stellige uitspraken over effecten van begeleiding is het te vroeg. Meer empirisch onderzoek hiernaar is wenselijk.
Leraar geeft uitleg aan leerling zittend aan bureau

Onder de groep autismespectrumstoornis-leerlingen vallen de ‘klassieke’ autistische leerlingen, leerlingen met het syndroom van Asperger en leerlingen met PDD-NOS. Vóór de invoering van passend onderwijs kregen deze leerlingen een indicatie voor cluster 2 of 4, als ze een normale intelligentie hadden. ASS-leerlingen met een verstandelijke beperking kregen een indicatie voor cluster 3.

Maatwerk

De Inspectie van het Onderwijs onderzocht hoe scholen ASS-leerlingen stapsgewijs integreren en voorbereiden op werk en maatschappij. Maatwerk moet centraal staan, concludeert de Inspectie op basis van casestudies op vijf scholen voor speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. Andere sleutelbegrippen zijn veiligheid en structuur, schoolinterne deskundigheid, betrokkenheid en flexibele onderwijspraktijk.

Studie- en beroepskeuze

Een project om ASS-leerlingen te begeleiden is het Pass-traject, opgezet door scholen, bedrijven en overheid in Twente. Het Pass-traject richt zich op ASS-leerlingen met een normale intelligentie. Binnen het Pass-traject zijn doorlopende leer- en zorglijnen opgezet om de leerlingen te begeleiden bij twee schakelmomenten, de overgang van vmbo naar mbo en de overgang van mbo naar arbeid. Centraal daarbij staan een ontwikkelingsgerichte aanpak en een sterke samenwerking tussen alle betrokken partijen binnen onderwijs en bedrijfsleven.

Na de invoering van het Pass-traject daalde het aantal studenten dat in het eerste leerjaar in het mbo switchte naar een andere opleiding fors. In vier jaar tijd daalde dit van zestig procent naar twintig procent. De overgang van vmbo naar mbo is dus veel beter verlopen.

Een belangrijke ervaring uit de evaluatie van het Pass-traject is dat steeds wordt gezocht naar een balans tussen enerzijds verantwoordelijkheid geven aan de ASS-studenten en anderzijds rekening houden met hun beperkingen op het gebied van sociale competenties. Die balans is niet voor alle studenten dezelfde. De een kan meer verantwoordelijkheid aan dan de ander. Maatwerk bieden is daarom van groot belang. Dat blijkt ook uit een kleinschalig onderzoek: jongeren met ASS hebben behoefte aan begeleiding, maar ook aan het maken van eigen keuzes.

Werk

Er zijn ook studies naar een bredere doelgroep dan alleen leerlingen met ASS, zoals een studie naar de (werk)toekomst van cluster 4-leerlingen. Onderzoek door het UWV laat zien dat cluster 4-scholen leerlingen bij voorkeur voorbereiden op vervolgonderwijs, omdat een startkwalificatie betere kansen geeft op een goede arbeidsmarktpositie. Niet alle leerlingen hebben echter het vermogen naar het vervolgonderwijs te gaan. Directe begeleiding naar werk krijgt daarom ook aandacht. Maar cluster-4-scholen geven aan te weinig middelen te hebben om dat goed te doen. Een intensievere samenwerking tussen cluster-4-scholen, het UWV en jobcoachorganisaties zou de aansluiting tussen opleiding en werk kunnen verbeteren. Met name voor ASS-leerlingen is winst te behalen volgens dit onderzoek.

Het lijkt erop dat gerichte begeleiding van ASS-leerlingen, waarbij maatwerk wordt geleverd, hun kansen in het vervolgonderwijs vergroot. Deze conclusie is echter voorlopig, omdat hij gebaseerd is op een klein aantal studies.

Meer weten

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Voor een project met ASS in het regulier en speciaal basisonderwijs, zie RAAK Publiek Project Autisme.

In gesprek
In gesprek

Deze vraag is beantwoord door de Kennisrotonde, het online loket voor de beantwoording van kennisvragen uit en over het onderwijs

Kennisrotonde
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

geef jouw waardering:

(klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Gerelateerd