Praktijk

Ict-bekwaamheid van leraren

Kennisnet | Gepubliceerd op 21 april 2015, bijgewerkt op 28 april 2015

  • PO
  • VO
  • MBO
  • SO

Wat weten we?

Hoe zet je ict op een effectieve manier in je onderwijs in? Leraren die succesvol onderwijs met ict verzorgen slagen erin hun technologische, vakinhoudelijke en didactische kennis en vaardigheden te integreren.

Dit inzicht komt terug in verschillende modellen over de ict-bekwaamheid van leraren, zoals het TPACK-model, het ‘Kader ict-bekwaamheid‘ en de ‘Kennisbasis ICT‘ voor de tweedegraads lerarenopleiding.

In een onderzoek van Agyei en Voogt uit 2012 namen leraren in opleiding deel aan een professionaliseringstraject, met TPACK als conceptueel kader. Leraren bleken met behulp van TPACK beter in staat om ict in hun lespraktijk te integreren dan daarvoor het geval was.

Dat betekent voor de praktijk

TPACK

Het TPACK-model helpt leraren bij het maken van keuzes over hoe ict ingezet kan worden om het leren te ondersteunen. TPACK helpt leraren ook om kritisch na te denken over hun eigen kennis om ict zinvol in te kunnen zetten binnen bepaalde vakken met behulp van een bepaalde didactiek.

Volgens het TPACK-model moet je bij het ontwikkelen van een onderwijsactiviteit nadenken over wat je wilt overbrengen (vakinhoud), op welke manier (didactiek) en met welke hulpmiddelen (ict).

  • Didactische Kennis (PK): de leraar weet welke vormen van activerende didactiek ingezet kunnen worden tijdens de les.
  • Inhoudelijke kennis (CK): de leraar is goed op de hoogte van de inhoud van les en welke elementen van belang zijn. Omdat de lesinhoud idealiter moet worden verwerkt tot een filmpje van maximaal 10 minuten zouden vooral de kernaspecten hierin opgenomen moeten worden. Aanvullingen hierop met opdrachten en verwerkingsopgaven moeten veelal op maat gemaakt worden.
  • Technische kennis (TK): de leraar moet kennis hebben van de technische mogelijkheden om filmpjes te maken. En deze te verspreiden onder de leerlingen. Maar ook het ontwerpen van het aanvullende materiaal is hier een onderdeel van.

Kader ict-bekwaamheid

Kennisnet ontwikkelde in 2012 het ‘Kader ict-bekwaamheid‘. In het kader is ict-bekwaamheid onderverdeeld in drie kerntaken.

  • Pedagogisch-didactisch handelen gaat over het ondersteunen van je onderwijs met ict-hulpmiddelen, dus: ict integreren in het primaire proces.
  • Werken in de schoolcontext gaat over ict toepassen in het secundaire proces, zoals absentie- en cijferregistratie.
  • Professionele ontwikkeling heeft betrekking op het inzetten van ict om zelf vakbekwaam te blijven.

Tot slot beschrijft het kader de digitale basisvaardigheden die je nodig hebt om ict effectief in het onderwijs in te zetten.

Kennisbasis ICT

De ‘Kennisbasis ICT’ is ontwikkeld in opdracht van ADEF (Algemeen Directeurenoverleg Educatieve Faculteiten) met als doel ict te integreren in de lerarenopleidingen. Het beschrijft de ict-competenties voor de beginnende leraar en is een verdere concretisering van het ‘Kader ict-bekwaamheid’.

De Kennisbasis ICT is onderverdeeld in vier thema’s. Ieder thema is uitgewerkt in deelcompetenties, gedragsindicatoren en een voorbeeld.

  • Attitude: de professionele beroepshouding ten aanzien van ict en onderwijs.
  • Digitale basisvaardigheden: vaardigheden om ict effectief in te kunnen zetten in het lesgeven en het organiseren van onderwijs.
  • Digitale media- en informatiegeletterdheid: de competenties om leerlingen voor te bereiden op het gebruik van internet en sociale media.
  • Didactisch handelen: de competenties voor het gebruik van ict in de onderwijssituatie.

Handreikingen

Kennisnet geeft op de themapagina Ict-bekwaamheid een aantal suggesties om op de eigen school aan de slag te gaan met ict-bekwaamheid.

Het TPACK-spel helpt je bij het combineren van ict-kennis, didactische kennis en vakinhoudelijke kennis. Aan de hand van zelf gekozen vakinhoud bedenk je nieuwe onderwijsactiviteiten. Je combineert de inhoud op een creatieve manier met verschillende didactische vormen en ict-hulpmiddelen.

Referenties

Titel TPACK: kennis en vaardigheden voor ict-integratie
Beschrijving Leraren die succesvol onderwijs met ict verzorgen slagen erin hun technologische, vakinhoudelijke en didactische kennis en vaardigheden te integreren. Uitgegeven in: 4W Weten Wat Werkt en Waarom nummer 2 - 2013
Auteur(s) Joke Voogt, Petra Fisser, Johan van Braak
Jaar 2013

Bijlagen

In Gesprek
In Gesprek

Heeft u een aanvulling op dit dossier, een praktijkervaring die u wilt delen, of wilt u juist een vraag stellen?

Discussieer mee via LinkedIn

Reacties (0) en waardering

Totale waardering artikel:
(81 waarderingen)

Schrijf zelf een reactie

Als u uw emailadres invult kunnen wij reageren op uw reactie. Het emailadres wordt niet op de site getoond.

Leraar24 staat het delen, aanpassen en gebruiken van de gepubliceerde content op deze website toe, tenzij anders aangegeven, onder de voorwaarden in de Disclaimer

Gerelateerd