Praktijk

Omgaan met probleemgedrag van pubers

Redactie Leraar24 | Gepubliceerd op 27 mei 2010

  • VO
  • MBO

In het voortgezet onderwijs hebben leraren en leerlingen te maken met probleemgedrag van (mede)leerlingen. Huiswerk niet gemaakt, spullen vergeten, leraren uitschelden, een medeleerling pesten, de les verstoren etc. Het is elke lesdag aan de orde. De vraag is hoe je als leraar om moet gaan met dit soort ongewenst gedrag en hoe je leerlingen kan motiveren tot gewenst gedrag.

Leerlingen in de puberteit zoeken naar een eigen identiteit. Dat doen ze door zich te onderscheiden van anderen, hun ouders en leraren, en door zich aan te passen aan leeftijdsgenoten. Bij de groei naar zelfstandigheid zetten pubers zich ook af tegen de grenzen die opvoeders stellen. Wanneer een puber niets heeft om zich tegen af te zetten, als het niet weet wat gewenst of ongewenst gedrag is, raakt het zijn respect voor de opvoeders kwijt.

Om gewenst gedrag te motiveren bestaan diverse methoden, waaronder provocatief begeleiden, straffen, herstelrecht en werken met geboden. Het is aan de school zelf te bepalen welk beleid wordt toegepast en in hoeverre ouders worden betrokken bij de manier van aanpak. Voorwaarde voor een succesvolle manier van werken is dat het hele team achter het beleid staat en leraren elkaar moeten kunnen aanspreken op de uitvoering ervan.

Provocatieve begeleiding
Provocatieve begeleiding is een creatieve en humoristische manier van reageren op het ongewenste gedrag van leerlingen. De leraar zegt wat hij denkt, maar doet daar een flinke schep bovenop en ontregelt en doorbreekt vaste patronen. Door fysiek contact, een grappende toon en non- verbaal spiegelen van de leraar, krijgen leerlingen een realistischere kijk op zichzelf en hun omgeving.

Straffen
Soms is het geven van straf onvermijdelijk. Goede straf wil ongewenst gedrag afleren en fouten herstellen. Straffen zijn hulpmiddelen. Ze helpen de leerling aan motivatie om zich medeverantwoordelijk te voelen voor zijn eigen gedrag.

Herstelrecht
Herstelrecht is de tegenhanger van straf. De kern van herstelrecht is leerlingen een grote rol te laten spelen in het oplossen van conflicten en zelf naar een oplossing te laten zoeken. Het uitgangspunt bij een conflict is het slachtoffer te laten vertellen wat hem is aangedaan en de dader in de gelegenheid stellen de schade die hij heeft aangericht te herstellen.

Bij herstelrecht staan drie vragen centraal:

  • Wat is er gebeurd?
  • Wie is hierdoor geraakt?
  • Hoe kan dat anders?

Door herstelrecht worden de ontstane problemen opgelost en de verhoudingen hersteld.

Geboden
Werken met positief geformuleerde regels is een manier om leerlingen te motiveren tot gewenst gedrag. Pubers ontwikkelen zich het best wanneer er een veilige sfeer is. Daarom vinden de meeste pubers het fijn als er een duidelijke structuur is met regels en afspraken die voor iedereen gelden en waaraan iedereen zich houdt. Regels worden duidelijker als ze concreet en positief zijn geformuleerd. Positief geformuleerde regels bieden ruimte om leerlingen te belonen door het geven van positieve feedback.

Bijlagen

  • Herstelrecht voor leerlingen | PDF Veel scholen hebben het idee dat de conflicten toenemen. Ze zoeken een goede manier om daarmee om te gaan. Herstelrecht is een manier waarbij dader en slachtoffer met elkaar in gesprek gaan en waarbij de dader de kans krijgt de fout te herstellen.
  • De provocatieve begeleider | PDF Provocatieve begeleiding is een nieuwe, vrolijke en bevrijdende manier om met leerlingen te communiceren. Humor, warmte en uitdaging vormen de basishouding.
  • Mama, bier! | PDF Provocatieve leerlingbegeleiding bewijst steeds meer zijn nut in Nederland. Bovendien is het nog erg leuk om toe te passen ook. Veel docenten hebben nog wel wat twijfels. Speciaal voor hen dit artikel.
  • Pubers helpen groot worden | PDF De puberteit is een kwetsbare en vaak heftige periode. Daarin hebben pubers anderen nodig om zelf op te groeien tot evenwichtige en betekenisvolle volwassenen.
  • Herstelrecht en non- contracten | PDF Dit artikel zet de succesfactoren van non- agressiecontracten op een rij.
  • De kracht van geboden | PDF Op school horen jongeren vaak wat ze niet mogen. ?Je mag hier niet roken?, ?Je mag geen pet op in de klas? en ?Je mag niet kletsen met je buurvrouw?. Uit onderzoek blijkt dat pubers vooral de dingen proberen en doen die ze niet mogen.
Nog vragen?

Leraar24, het LerarenOntwikkelFonds en de Kennisrotonde helpen je graag.

Stel je vraag!

Geef jouw waardering: (klik om te waarderen)

Schrijf zelf een reactie

Als je je e-mailadres invult kunnen wij reageren op je reactie. Het e-mailadres wordt niet op de site getoond.

Leraar24 staat het delen, aanpassen en gebruiken van de gepubliceerde content op deze website toe, tenzij anders aangegeven, onder de voorwaarden in de Disclaimer.

Gerelateerd