Onderzoeksgesprek in de les bevordert onderzoekende houding van leerling

lerarenredactie | 20 april 2018

Een onderzoeksgesprek is een lesmethode waarbij leerlingen een vraag onderzoeken, die ze samen hebben bedacht. De leraar begeleidt het gesprek, maar heeft geen inhoudelijk rol. Dit soort gesprekken stimuleert leerlingen tot een onderzoekende houding. Bovendien leren zij zichzelf kennen en hun medeleerlingen beter begrijpen.

Op het Coornhert Lyceum in Haarlem nemen onderzoeksgesprekken een belangrijke plaats in bij de lessen filosofie. Deze werkvorm is ook goed toe te passen bij andere vakken.

Wat leveren onderzoeksgesprekken op?

Onderzoeksgesprekken bevorderen de onderzoekende houding van leerlingen. Leerlingen oefenen met vragen stellen, kritisch luisteren en doorvragen. Leerlingen leren zichzelf beter kennen. Ze leren ook hun medeleerlingen beter begrijpen, doordat ze zich in de belevingswereld van een medeleerling moeten verplaatsen. Voor een effectief onderzoeksgesprek moeten leerlingen kritisch denken, samenwerken en goed communiceren. Met deze methode kunnen leerlingen oefenen met 21e eeuwse vaardigheden.

Hoe verloopt een onderzoeksgesprek in de les?

Alle thema’s zijn geschikt voor het opstellen van een vraag. De onderzoeksvraag is voor alle deelnemers betekenisvol. De leraar vraagt de leerlingen of ze ervaring hebben met het thema. Daarna delen de leerlingen hun ervaringen en stellen elkaar vragen. Ten slotte komen de leerlingen gezamenlijk tot antwoorden en inzichten. De leraar is procesbegeleider, hij:

  • levert geen inhoudelijke bijdrage aan het gesprek
  • zorgt dat iedereen actief meedoet met het gesprek
  • vat samen en vraagt door
  • zorgt dat leerlingen elkaars bijdragen respecteren

Hoe begin je met onderzoeksgesprekken in je les?

Voor leraren is het lastig om om zich niet te bemoeien met de gesprekken van de leerlingen. Het begeleiden van het denkproces en meningsvorming van de leerlingen vraagt een andere houding van de leraar. Het is voor de leraar dan ook belangrijk om eerst te oefenen, bijvoorbeeld met onderzoeksgesprekken aan de keukentafel met familie of vrienden. Daarna kan de leraar met die ervaring aan de slag in de klas. Je kunt je ook verder bekwamen in het begeleiden van onderzoeksgesprekken door scholing, bijvoorbeeld bij Leren Filosoferen.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.

Leraar24 helpt je graag met kennis over onderzoek en onderwijs in de praktijk.